Выпиздяшиваться
(Vypizdyashivat'sya)- Bir yerden aniden fırlamak, kaçmak, aceleyle çıkmak: Genellikle panik, korku veya gizli bir durum karşısında bulunulan kapalı alandan dışarı fırlamak ya da bir ortamı hızla terk etmek.
1. Örnek Cümle:- Как только копы подъехали, все начали из окон выпиздяшиваться. [kak tol'-ka ko-pı pad-ye-ha-li, fse na-ça-li iz o-kan vı-piz-dya-şı-vat'-sya]
- Polisler gelir gelmez herkes pencerelerden dışarı fırlamaya başladı.
2. Örnek Cümle:- Он испугался драки и быстро выпиздяшился из клуба. [on is-pu-gal-sya dra-ki i bıs-tra vı-piz-dya-şıl-sya iz klu-ba]
- Kavgadan korktu ve kulüpten hızlıca kaçıp gitti.
- Amcık kökünden türetilmiş bir şekilde dışarı fırlamak / Siktir olup kaçmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Выпиздяшиваться
Latin Transkripsiyonu: Vypizdyashivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [vı-piz-dya-şı-vat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusça mat (müstehcen) dilinin en üretken ve temel dört kökünden biri olan ve kadın cinsel organı anlamına gelen пизда [pizda] kelimesinden türetilmiştir. Kelimenin yapısı; yönelim/dışarı çıkma bildiren вы- [vı] öneki, müstehcen kök, eylemin sürekli ve tekrarlayan niteliğini pekiştiren gayriresmi/argo nitelikli -яш-ива- sonek kombinasyonu ve eylemi özneye döndüren dönüşlülük eki olan -ся [sya] eklerinin birleşmesinden oluşur. Temel anlamı olan bir yerden dışarı fırlama, kaçma veya hızla çıkma eylemini, son derece kaba, ekspresif ve vurgulu bir tonda ifade etmek üzere biçimlendirilmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus argosunda (mat) ve sokak dilinde yönelim ve hareket bildiren fiiller, standart dildeki nötr karşılıklarının yerine çok daha güçlü duygusal tonlara sahip mat türevleriyle ikame edilir. Normal şartlarda nötr bir eylem olan "dışarı çıkmak" veya "kaçmak" (выскакивать, убегать), bu kelime aracılığıyla gerçekleştirildiğinde eylemin anideliği, düzensizliği, panik hali ya da kuralsızlığı vurgulanır. Genellikle yasa dışı durumlarda, polis baskınlarında veya tehlikeli sokak kavgalarında tarafların ortamdan hızla uzaklaşmasını, pencerelerden veya kapılardan alelacele kaçışmasını tasvir etmek amacıyla kriminal çevrelerde (Fenya) ve marjinal gençlik gruplarında yaygınlık kazanmıştır. Dönüşlü yapısı sayesinde eylemin zorla değil, öznenin kendi kararı veya can havliyle aceleci bir şekilde yapıldığını gösterir.
4. KAYNAKÇA
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).