Выпиздяриться
(Vypizdyarit'sya)- Zorlukla, emekleyerek veya beklenmedik bir şekilde bir yerden çıkmak, kurtulmak (Вылезти, выбраться): Fiziksel olarak dar veya sıkıntılı bir alandan güç bela dışarı çıkmayı ifade eder.
1. Örnek Cümle:- Он наконец-to выпиздярился из этой грязной ямы. [on na-ka-nyets-ta vı-piz-dya-ril-sa iz e-tay gryaz-nay ya-mı]
- Nihayet o boklu çukurdan siktirip dışarı çıktı.
2. Örnek Cümle:- Откуда ты выпиздярился на мою голову? [at-ku-da tı vı-piz-dya-ril-sa na ma-yu go-la-vu]
- Nereden siktirip çıktın başıma?
- Gereksiz derecede abartılı, rüküş veya dikkat çekici şekilde süslenip ortaya çıkmak (Вырядиться): Toplum içine uygunsuz veya aşırı gösterişli kıyafetlerle çıkma durumlarında alaycı bir tonda kullanılır.
1. Örnek Cümle:- Куда это она так выпиздярилась посреди недели? [ku-da e-ta a-na tak vı-piz-dya-ri-las' pa-sri-di ni-dye-li]
- Hafta ortasında nereye böyle siktiriboktan süslenip püslenmiş gidiyor?
- Siktirip dışarı çıkmak / Amcıklaşarak dışarı fırlamak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Выпиздяриться
Latin Transkripsiyonu: Vypizdyaritsya
Okunuşu ve Vurgu: [vı-piz-dya-rit-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rus matının (küfürlü dilinin) kurucu dört ana kökünden biri olan ve kadın cinsel organı anlamına gelen пизда [piz-da] sözcüğünden türetilmiştir. Bu müstehcen köke, dışarıya doğru hareket veya bir eylemin tamamlanmasını bildiren вы- [vı] öneki, eylemi pekiştiren ve süreklilik/şiddet katan -яр- [yar] ile -ить- [it'] ekleri ve son olarak dönüşlülük bildiren -ся [sa] eki getirilmiştir. Kelime yapısı itibarıyla, kaba bir kökten yola çıkarak son derece dinamik ve ekspresif bir hareket bildiren dönüşlü bir fiile evrilmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus argosunda ve özellikle mat sisteminde, temel küfür kökleri (хуй, пизда, ебать, блядь) neredeyse sınırsız sayıda önek ve ek alarak standart dildeki tüm fiil, isim ve sıfatların yerini alabilir. Выпиздяриться fiili de bu üretkenliğin en belirgin örneklerinden biridir. Standart Rusçadaki вылезти (emekleyerek/zorlukla dışarı çıkmak) ve выбраться (dar, sıkıntılı veya zor bir yerden kurtulup çıkmak) fiillerinin kaba, argo ve yüksek düzeyde duygusal dışavurum içeren bir karşılığıdır. Genellikle kişinin fiziksel olarak dar, kirli, rahatsız bir yerden veya genel olarak sıkıntılı bir durumdan ucu ucuna ya da büyük bir gayretle sıyrılıp dışarı çıkmasını ifade eder. Sokak jargonunda, askeri ortamlarda ve yeraltı dünyasında sıklıkla başvurulan bu kelime, bazen de abartılı, rüküş veya bağlama uymayacak şekilde aşırı süslenerek toplum içine çıkmak (вырядиться) anlamında mizahi-alaycı bir tonda kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).