Вымандякивать
(Vymandyakivat')- Kafa sike sike/bıktırarak bir şeyi istemek veya koparmak (Yalvara yakara almak): Karşı tarafı canından bezdirecek şekilde sürekli sızlanarak, mızmızlanarak veya manipüle ederek bir şeyi elde etmeye çalışmak.
1. Örnek Cümle:- Перестань вымандякивать у меня деньги, я всё равно ничего не дам! [pi-ris-tan' vy-man-dya-ki-vat' u mi-nya den'-gi, ya fsyo rav-no ni-çi-vo ni dam]
- Benden kafa sike sike para koparmaya çalışmayı bırak, zaten hiçbir şey vermeyeceğim!
2. Örnek Cümle:- Он целый час вымандякивал себе скидку на рынке. [on tse-lıy ças vy-man-dya-ki-val si-bye skit-ku na rın-kye]
- Pazarda kendine indirim yaptırmak için bir saat boyunca mızmızlanıp durdu.
- Yalakalık yaparak veya sızlanarak ayrıcalık/izin koparmaya çalışmak: Bir otorite figüründen (patron, ebeveyn) sürekli ısrarla bir şeyler talep etmek.
1. Örnek Cümle:- Опять он пошёл к начальнику вымандякивать отпуск. [a-pyat' on pa-şol k na-çal'-ni-ku vy-man-dya-ki-vat' ot-pusk]
- Yine gidip patrondan izin koparmak için sızlanmaya başladı.
- Amcıklık yaparak/sızlanarak bir şeyi söküp almak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Вымандякивать
Latin Transkripsiyonu: Vymandyakivat'
Okunuşu ve Vurgu: [vy-man-dya-ki-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusça kaba argoda (Mat) kadın cinsel organı anlamına gelen манда [man-da] kökünden türetilmiştir. Bu köke, bir şeyi dışarı çıkarmak, zorla elde etmek veya çaba sarf ederek koparmak anlamı katan вы- [vy-] ön eki ve eylemin sürekli, tekrarlayıcı ve can sıkıcı bir süreç halinde yapıldığını belirten -як- ile -ива- ekleri eklenmiştir. Dilbilimsel açıdan mat kökenli kelimelerin bu tür karmaşık fiil yapım ekleriyle birleşmesi, Rus argosunun morfolojik üretkenliğinin en belirgin örneklerinden biridir. Kökün orijinal kaba anlamı, bu fiil yapısında doğrudan cinsel bir eylemi değil, bir şeyi sızlanarak, mızmızlanarak veya insanı canından bezdirecek şekilde ısrarla talep etme eylemini niteliksel olarak kaba ve aşağılayıcı bir tonda tasvir etmek için mecazi olarak dönüştürülmüştür.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak kültürü, hapishane jargonu (Fenya) ve günlük kaba konuşma dilinde, muhatabın sürekli sızlanarak veya bıktırarak bir şeyler istemesi durumunda duyulan aşırı öfke ve irritasyonu ifade etmek için standart dildeki выпрашивать (dilenmek, yalvara yakara istemek) veya выклянчивать (kafa ütüleyerek istemek) fiillerinin yerine bu mat kökenli ekspresif alternatif tercih edilir. Kelimenin kullanımı, sadece bir talebi değil, bu talebin yapılış biçimindeki yapışkanlığı, manipülatifliği ve karşı tarafı zihinsel olarak yıpratan tarzı kaba bir biçimde vurgular. Sovyet sonrası dönemde toplumun her kesimine yayılan sokak argosunun bir parçası olarak, özellikle borç para isterken, birinden zorla izin koparmaya çalışırken veya hiyerarşik ilişkilerde ısrarcı davranıldığında kullanılır. Konuşmacı bu kelimeyi kullanarak talepte bulunan kişiyi aciz, mızmız ve sinir bozucu bir konumda konumlandırır.
4. KAYNAKÇA
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).