Вымандякаться
(Vymandyakat'sya)- Söylenip rahatlamak, dert yanarak çenesini yormak: Birinin içindeki tüm şikayetleri veya boş sözleri uzun uzadıya konuşarak dışarı vurması ve en sonunda susması.
1. Örnek Cümle:- Ну что, вымандякался? Теперь послушай меня. [nu şto, vı-man-dya-kal-sya? ti-pyer' pas-lu-şay mi-nya]
- Eee, dert yanıp içini döktün mü sonunda? Şimdi beni dinle.
2. Örnek Cümle:- Дай ей вымандякаться, она сама успокоится. [day yey vı-man-dya-kat-sya, a-na sa-ma us-pa-ko-it-sya]
- Bırak içindeki her şeyi döküp sussun, kendiliğinden sakinleşir.
- Aşırı yorulmak, canı çıkmak, tükenmek: Ağır bir fiziksel iş veya stresli bir koşturmaca yüzünden tamamen bitap düşmek, dermanı kalmamak.
1. Örnek Cümle:- Я так вымандякался на этой работе, сил вообще нет. [ya tak vı-man-dya-kal-sya na e-tay ra-bo-ti, sil va-ap-şe nyet]
- Bu işte o kadar canım çıktı ki, hiç dermanım kalmadı.
2. Örnek Cümle:- За весь день беготни мы дико вымандякались. [za ves' dyen' bi-gat-ni mı di-ka vı-man-dya-ka-lis']
- Bütün gün koşturmaktan anamız ağladı.
- Çenesini tüketmek / Canı çıkana kadar yorulmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Вымандякаться
Latin Transkripsiyonu: Vymandyakat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [vı-man-dya-kat-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Sözcük, Rusça mat (müstehcen) sözlüğünün en eski ve en aktif köklerinden biri olan, kadın cinsel organını ifade eden манда [manda] isminden türetilmiştir. Rus dilinde fiillerin önüne gelen "вы-" ön eki, bir eylemin nihai noktasına kadar gerçekleştirildiğini, tükendiğini veya içinin boşaltıldığını gösteren sınırlandırma ve bitirme işlevi görür. Bu ön eke, kaba/mizahi eylemleri bildiren "-як-" eki ve eylemin özneye döndüğünü belirten dönüşlülük eki "-ся" eklenmiştir. Kelime, harfi harfine "kendini amcık gibi yıpratmak, özünü tüketmek" gibi absürt ve kaba bir tasvirden evrilerek, argoda aşırı bitkinliği ve çenenin yorulmasını ifade eden soyut bir anlama kavuşmuştur.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak argosunda ve cezaevi alt kültüründe (Fenya) cinsel organ temelli kökler, genellikle fizyolojik bir eylemi değil; konuşanın hissettiği yoğun bıkkınlığı, stresi veya öfkeyi en üst perdeden dışa vurmak için kullanılır. "Вымандякаться" kelimesi bu dilsel mekanizmanın en tipik örneklerinden biridir. Sözcük sosyokültürel olarak iki ana duruma karşılık gelir: Birincisi, bir insanın içindeki tüm zehri, öfkeyi veya gereksiz lakırdıyı dökene kadar durmaksızın konuşması, çenesini tüketmesi durumudur. İkincisi ise, özellikle Sovyet dönemindeki ağır fiziksel iş koşullarında veya gündelik yaşam mücadelesinde bireyin ruhen ve bedenen tamamen tükenmesi, enerjisinin sıfırlanması durumudur. Kelimenin kökündeki kaba cinsellik unsuru, konuşucunun içinde bulunduğu yıpranmışlık veya bezmişlik derecesinin ne kadar şiddetli olduğunu vurgulamak için bir ekspresyon aracı olarak işlev görür.
4. KAYNAKÇA
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.