Вымандошиться
(Vymandoşit'sya)- Aşırı çalışmaktan, strestten veya fiziksel efordan ötürü tamamen tükenmek, canı çıkmak, pert olmak: Fiziksel ya da zihinsel gücün tamamen tükenmesi durumunu ifade eden kaba argo fiil.
1. Örnek Cümle:- Я так вымандошился на этой работе, что даже говорить не могу. [ya tak vı-man-do-şıl-sa na e-tay ra-bo-ti, şto da-ji ga-va-rit' ni ma-gu]
- Bu işte öyle canım çıktı ki konuşacak halim bile kalmadı.
2. Örnek Cümle:- Ну что, вымандошился за день? Иди ложись спать. [nu şto, vı-man-do-şıl-sa za den'? i-di la-jis' spat']
- Ne o, bütün gün pert mi oldun? Git yat uyu.
- Amı çıkmak / Canı çıkmak / Götü dağılmak (aşırı yorulmak)
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Вымандошиться
Latin Transkripsiyonu: Vymandoşit'sya
Okunuşu ve Vurgu: [vı-man-do-şit-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçada kadın cinsel organını ifade eden kaba ve müstehcen (Mat) bir kelime olan манда [manda] kökünden türetilmiştir. Kelimeye eklenen ve eylemin son raddesine kadar gerçekleştirildiğini, tüketildiğini belirten вы- öneki ile yansımalı yapı sağlayan -ошить-ся eklerinin birleşimiyle oluşmuştur. Kelime, bir kişinin fiziksel veya zihinsel kapasitesinin son damlasına kadar harcanması, tabiri caizse "posasının çıkması" veya yıpranması eylemini ifade eden refleksif bir fiile dönüşmüştür. Bu morfolojik yapı, Rus argosundaki diğer cinsel organ kökenli yorulma ve tükenme fiilleriyle (örneğin заебаться veya выъебаться) doğrudan yapısal ve anlamsal benzerlik gösterir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus halk kültüründe ve özellikle sokak/işçi argosunda, ağır fiziksel güç veya yoğun stres gerektiren durumlardaki tükenmişlik hissini aktarmak için standart dildeki kelimelerin (örneğin устать - yorulmak) yetersiz kaldığı düşünülür. Bu durumlarda konuşucu, yaşadığı bitkinliğin ve bıkkınlığın derecesini en keskin şekilde vurgulamak amacıyla küfürlü (Mat) ifadelere başvurur. Bu kelime, özellikle cezaevi (Fenya) kültüründe, ağır şantiye işlerinde çalışan işçiler arasında ve zorlu askerlik koşullarında, bireyin üzerindeki ağır baskıyı ve maruz kaldığı fiziksel sömürüyü anlatmak için yaygınlık kazanmıştır. Karşısındakine maruz kaldığı ağır iş yükünden şikayet ederken ya da bir işin kendisini ne kadar yıprattığını belirtirken son derece ekspresif ve isyankar bir dilsel araç işlevi görür.
4. KAYNAKÇA
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.