Вымандохивать
(Vymandohivat')- Bir yerden zorlukla, sürünerek veya canını dişine takarak çıkmak / kurtulmak: Sıkıntılı, pis veya tehlikeli bir ortamdan yavaşça ve binbir güçlükle ayrılmak, dışarı süzülmek.
1. Örnek Cümle:- Мы полчаса вымандохивали из этого густого леса. [mı pal-çi-sa vı-man-do-hi-va-li iz e-ta-va gu-sto-va lye-sa]
- Yarım saat boyunca bu sık ormandan dışarı çıkacağız diye canımız çıktı.
2. Örnek Cümle:- Из этой ямы так просто не вымандохаешь. [iz e-toy ya-mı tak pras-to ni vı-man-do-ha-yeş]
- Bu çukurdan (bataklıktan) öyle kolay kolay sıyrılamazsın.
- Amından/cinsel organından süzülüp çıkmak, zor bela dışarı fışkırmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Вымандохивать
Latin Transkripsiyonu: Vymandohivat'
Okunuşu ve Vurgu: [vı-man-do-hi-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusça mat (müstehcen dil) sözlüğünün en temel ve üretken köklerinden biri olan ve kadın cinsel organı anlamına gelen манда [manda] kökünden türetilmiştir. Bu köke, bir şeyin içinden dışarıya doğru hareketi, tahliyeyi veya kurtulmayı ifade eden вы- [vı-] ön eki ve eylemin süreklilik/süreç bildirmesini sağlayan imperfective (bitmemişlik) eki olan -ивать [-ivat'] getirilmiştir. Kelimenin asıl kaba eylem hali olan мандохать [mandahat'] (yavaşça yürümek, ağır hareket etmek, boş boş gezinmek) fiilinden türeyerek, bir yerden büyük bir fiziksel çaba harcayarak, sürünerek veya zorlukla dışarı çıkmayı ifade eden son derece kaba bir argo fiile dönüşmüştür.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak dilinde ve yeraltı argosunda (Fenya) bu ifade, sıradan bir "çıkmak" veya "ayrılmak" eyleminin çok ötesinde bir anlama sahiptir. Genellikle içinden çıkılması son derece zor, pis, tehlikeli, bataklık benzeri fiziksel alanlardan veya karmaşık, içinden çıkılmaz sosyal/hukuki durumlardan kurtulma çabasını tasvir eder. Kelimenin kökenindeki müstehcenlik, eylemin zorluğunu ve bu süreçte yaşanan bıkkınlığı, stresi ve harcanan yoğun emeği vurgulamak amacıyla kullanılır. Rus argo sisteminde mat köklü fiillerin bu şekilde hareket bildiren yönelimsel ön eklerle (вы-, у-, при-, за-) birleşerek yeni eylemler yaratması son derece yaygın bir dilbilimsel mekanizmadir. Bu kelime de kışladan, hapishaneden, zorlu bir iş ortamından veya karmaşık bir kavgadan sağ salim ama bitkin bir şekilde sıyrılmayı anlatmak için kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.