Выхуякиваться
(Vykhuyakivat'sya)- Zor bela bir yerden dışarı çıkmak, kurtulmak (Выбираться): Büyük bir engeli aşarak, sürünerek veya kıçını yırtarak zor bir durumdan ya da mekandan kurtulmak.
1. Örnek Cümle:- Мы еле выхуякивались из этого болота всю ночь. [mı ye-le vı-hu-ya-ki-va-lis' iz e-ta-va ba-lo-ta fsu noç]
- Bütün gece bu bataklıktan götümüzü yırtarak zor bela çıktık.
2. Örnek Cümle:- Давай быстрее выхуякивайся оттуда, пока нас не поймали! [da-vay bıst-re-ye vı-hu-ya-ki-vay-sya at-tu-da, pa-ka nas ni pay-ma-li]
- Yakalanmadan önce çabuk siktir ol git oradan!
- Aşırı derecede yorulmak, canı çıkmak, pert olmak (Уставать): Yoğun fiziksel aktivite, çalışma veya stres sonrasında tamamen tükenmek, yorgunluktan anası sikilmek.
1. Örnek Cümle:- Я целую смену на шахте отработал, теперь просто выхуякиваюсь на ходу. [ya tse-lu-yu sme-nu na şah-te at-ra-bo-tal, ti-per' pras-to vı-hu-ya-ki-va-yus' na ha-du]
- Madende tam bir vardiya çalıştım, şimdi resmen yürürken canım çıkıyor.
2. Örnek Cümle:- После этой тренировки все пацаны выхуякиваются в раздевалке. [pas-le e-toy tre-ni-rof-ki fse pa-tsa-nı vı-hu-ya-ki-va-yut-sya v raz-di-val-ki]
- Bu idmandan sonra tüm çocukların soyunma odasında anası sikildi.
- Zorla/götünü yırtarak bir yerden kurtulmak veya canı çıkana kadar yorulmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Выхуякиваться
Latin Transkripsiyonu: Vykhuyakivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [vı-hu-ya-ki-vat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rus matının (müstehcen dilinin) en üretken kökü olan ve erkek cinsel organı anlamına gelen хуй [huy] kökünden türetilmiştir. Bu köke eklenen вы- [vı-] ön eki, bir şeyin içinden dışarıya doğru zorlukla çıkma, bir eylemin tamamlanması veya bir sürecin sonucunda tükenme anlamı katar. Fiili süreklilik ve tekrar bildiren hale getiren -якива- [-yakiva-] eki ile dönüşlülük bildiren -ся [-sya] ekinin birleşmesiyle eylem, öznenin kendi üzerinde gerçekleştirdiği veya bizzat deneyimlediği bir duruma dönüşür. Kelimenin temel düz anlamı, bir engeli aşarak zorlukla dışarı çıkmak veya fiziksel gücün sınırlarını zorlayarak tamamen tükenmektir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak jargonunda ve özellikle ağır fiziksel iş kollarında (inşaat, madencilik, askeriye, sanayi) mat kökenli fiiller, standart dildeki pek çok nötr kelimenin yerine geçerek duruma duygusal ve dramatik bir vurgu katar. Выхуякиваться fiili, Rusçadaki standart выбираться (zorlukla bir yerden çıkmak) ve выбиваться из сил / уставать (aşırı yorulmak, gücü tükenmek) fiillerinin kaba, argo ve ekspresif bir alternatifidir. Bu kelime, konuşucunun içinde bulunduğu fiziksel ya da durumsal zorluğun boyutunu göstermek için kullanılır. Bir yerden kurtulurken sadece "çıkıldığını" değil, bunun adeta "götünü yırtarak", büyük acılar ve engellerle yapıldığını; yorgunluk bahsinde ise sadece sıradan bir yorgunluğu değil, "anası sikilerek" bitap düşme durumunu ifade eder. Sovyet sonrası dönemde, özellikle alt kültürlerde ve gençlik jargonunda, yaşanılan ağır tecrübeleri ve bıkkınlığı en uç noktada dramatize etmek için sıklıkla başvurulan bir yapı haline gelmiştir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.