Впиздюриваться
(Vpizdyurivat'sya)- Sakarca veya kontrolsüzce bir şeye çarpmak, takılmak; bir yere aniden, pat diye girmek/dalmak (fiziksel anlamda): Bir yere veya bir şeye istemsizce, beceriksizce veya şiddetle çarpmak, aniden girmek.
1. Örnek Cümle:- Он постоянно впиздюривается в дверные косяки, никак не научится ходить аккуратно. [on pas-ta-yan-na f-piz-dyu-ri-va-yet-tsa f dver-nı-ye ka-sya-ki, ni-kak nye na-u-çit-tsa ha-dit' ak-ku-rat-na]
- O sürekli kapı eşiklerine çarpıyor, bir türlü dikkatli yürümeyi öğrenemedi.
2. Örnek Cümle:- Куда ты так быстро бежишь, опять впиздюришься куда-нибудь? [ku-da tı tak bıs-tra bi-jiş, a-pyat' f-piz-dyu-riş-sya ku-da-ni-but']
- Nereye bu kadar hızlı koşuyorsun, yine bir yerlere mi çarpacaksın?
- İstenmeyen bir duruma, belaya, sıkıntıya sürekli bulaşmak; kendi kendini zor duruma sokmak (mecazi anlamda): Kendi eylemleri veya beceriksizliği sonucunda sürekli olarak problemli, tatsız veya tehlikeli durumların içine düşmek.
1. Örnek Cümle:- Он вечно впиздюривается в какие-то мутные истории, потом сам же расхлёбывает. [on veç-na f-piz-dyu-ri-va-yet-tsa f ka-ki-ye-ta mut-nı-ye is-to-ri-i, pa-tom sam je ras-hlyo-bı-va-yet]
- O sürekli bir takım şüpheli olaylara bulaşıyor, sonra da kendi başına gelenlerle uğraşıyor.
2. Örnek Cümle:- Смотри, не впиздюрись в эту аферу, оттуда уже не выберешься. [smat-ri, nye f-piz-dyu-riş-sya v e-tu a-fye-ru, at-tu-da u-je nye vı-bi-riş-sya]
- Bak, bu dolandırıcılığa bulaşma, oradan çıkışın olmaz.
- Kendini bir şeye kabaca sokmak/bulaştırmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Впиздюриваться
Latin Transkripsiyonu: Vpizdyurivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [f-piz-dyu-ri-vat'-tsa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusça'daki dört ana küfür kökünden biri olan son derece saldırgan ve müstehcen пизд- [pizd-] kökünden türemiştir. Bu kök, kadın cinsel organı anlamına gelen пизда [piz-da] kelimesinden gelmektedir ve Proto-Slavca kökenlidir. Fiilin başında yer alan в- [v-] (sesli harften önce veya bazen de sessiz harften önce ф- [f-] olarak telaffuz edilebilir) öneki, "içine" veya "bir şeye doğru" anlamı katar. -юр- [yur] eki, fiil oluşturucu bir ektir ve genellikle yoğun, kaba veya beceriksizce yapılan bir eylemi ima eder. -ивать- [i-vat'] soneki fiile bitmemişlik (imperfective) anlamı katarak eylemin tekrarlanan veya sürekli olduğunu belirtir. Son olarak, -ся [sya] dönüşlülük (reflexive) eki, eylemin öznenin kendine yönelik olduğunu veya öznenin bu eyleme maruz kaldığını gösterir. Dolayısıyla kelime, kendini bir şeye kabaca, sık sık ve kontrolsüzce "sokma" veya "bulaştırma" anlamı taşır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rusçanın en kaba ve müstehcen ifadelerinden biri olan впиздюриваться [f-piz-dyu-ri-vat'-tsa] fiili, gündelik konuşmada ve özellikle argo ortamlarda yaygın olarak kullanılır. Bu fiil, genellikle bir kişinin fiziksel olarak sakarca, kontrolsüzce veya beceriksizce bir şeylere çarpmasını, takılmasını veya bir yere aniden, pat diye girmesini tanımlamak için kullanılır. Kökündeki yoğun küfür, bu tür fiziksel eylemlere aşırı bir kaba, öfkeli veya bıkkın bir ton katar. Örneğin, birinin sürekli kapı eşiklerine çarpması veya dar bir yerden geçerken mobilyalara takılması gibi durumları ifade ederken bu fiil tercih edilebilir. (Elistratov, 2000; Mokienko & Nikitina, 2000).
Daha mecazi anlamda ise, bir kişinin sürekli olarak problemli, tatsız veya tehlikeli durumların içine düşmesini, belaya bulaşmasını veya kendi kendini zor duruma sokmasını anlatır. Bu kullanımda, fiil kişinin muhakeme yeteneğinin zayıflığını, sorumsuzluğunu veya kaçınılmaz bir şekilde başına dert açma eğilimini vurgular. Rus argo geleneğinde, zorlu yaşam koşulları, hapishane kültürü (феня [fe-nya]) ve genel toplumsal hayal kırıklığı, bu tür yoğun ve çiğ ifadelerin gelişimine zemin hazırlamıştır. Plutser-Sarno (2005) ve Levin (1986) gibi dilbilimciler, Rusça'daki müstehcen ifadelerin sadece kaba birer söz olmaktan öte, konuşmacının içsel durumunu, çaresizliğini, öfkesini veya otoriteye karşı isyanını yansıtan güçlü pragmatik işlevlere sahip olduğunu belirtir. Bu bağlamda, впиздюриваться [f-piz-dyu-ri-vat'-tsa] kelimesi, kişinin yaşamın zorlukları karşısında kendini sürekli bir çıkmazda bulduğu, talihsiz veya beceriksiz bir "kaybeden" imgesini pekiştirebilir. Fiilin sürekli ve dönüşlü yapısı, bu durumun tekrar eden bir döngü olduğunu ve kişinin bundan kurtulamadığını veya kurtulmak için çaba sarf etmediğini de ima edebilir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).