Выпиздякиваться
(Vıpizdyakivatsya)- Çok ağır çalışmaktan dolayı bedenen tamamen tükenmek, canı çıkmak, götü yırtılmak: Bir işi yapmak için kendini perişan etmek, sınırlarını zorlayarak aşırı yorulmak.
1. Örnek Cümle:- Я сегодня весь день на работе выпиздякивался, теперь просто хочу спать. [ya si-vod-nya ves' den' na ra-bo-ti vı-piz-dya-ki-val-sa, ti-per' pro-sta ha-çu spat']
- Bugün bütün gün işte canım çıktı, şimdi sadece uyumak istiyorum.
2. Örnek Cümle:- Хватит так выпиздякиваться на этой даче, здоровье дороже. [hva-tit tak vı-piz-dya-ki-vat-sa na e-tay da-çi, zda-rov-yi da-ro-ji]
- Bu yazlıkta kendini bu kadar helak etmeyi (götünü yırtmayı) bırak, sağlık daha önemli.
- Amı götü dağıtana kadar yorulmak / Sikilecek kadar yorulmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Выпиздякиваться
Latin Transkripsiyonu: Vıpizdyakivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [vı-piz-dya-ki-vat-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın en temel ve en yaygın dört ağır küfür kökünden biri olan, kadın cinsel organı anlamındaki пизда [piz-da] sözcüğünden türetilmiştir. Bu köke, eylemin tamamlandığını, tüketildiğini veya dışarıya dönük bir sınır aşımını bildiren вы- [vı-] öneki, eyleme süreklilik ve süreç kazandıran -ива- [-iva-] eki ve dönüşlülük bildiren -ся [-sya] eki eklenmiştir. Rusça küfür dilbiliminde bu tür morfolojik türetmeler, kelimenin orijinal cinsel anlamını tamamen yitirerek soyut, ekspresif ve aşırı uç durumları bildiren yeni fiillere dönüşmesini sağlar. Bu bağlamda выпиздякиваться [vı-piz-dya-ki-vat-sa] kelimesi, kelimenin tam anlamıyla fiziksel ya da zihinsel olarak kendini tamamen tüketene kadar, adeta sınırlarını zorlayarak yorulmak, canı çıkmak anlamına gelir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Bu ifade, Rus sokak kültüründe, özellikle ağır sanayi, askeriye, inşaat sektörü ve cezaevi gibi fiziksel güce dayalı erkek egemen ortamlarda yaygınlık kazanmıştır. Rus işçi sınıfının ağır çalışma koşulları karşısında hissettiği bıkkınlığı, çaresizliği ve fiziksel çöküşü anlatmak için sıradan yorulma kelimeleri (örneğin уставать [us-ta-vat']) yetersiz kalmaktadır. Konuşucu, yaşadığı yorgunluğun ve emeğin boyutunu muhatabına en şiddetli ve dramatik şekilde aktarabilmek için bu ağır küfürlü türevi tercih eder. Sosyolinguistik açıdan bu kelime, kişinin kendi emeğini ve maruz kaldığı zorluğu abartılı ve isyankar bir dille yüceltme çabası olarak da yorumlanır. Günlük dilde kullanımı son derece kaba ve saldırgandır; üst düzey ortamlarda, aile içinde veya kadınların yanında kullanılması büyük bir tabudur.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).