Впиздяхиваться
(Vpizdyakhivat'sya)- Fiziksel olarak bir yere sürekli çarpmak, kaza yapmak, sertçe toslamak: Dikkatsizlik veya beceriksizlik yüzünden araçla ya da yürürken sürekli engellere, duvarlara veya nesnelere çarpmak.
1. Örnek Cümle:- Он постоянно на своей машине впиздяхивается в столбы. [on pastayanna na svayey maşine fpiz-dya-hi-vat-sya f stalbı]
- O arabasıyla sürekli direklere tosluyor.
2. Örnek Cümle:- В темноте легко впиздяхиваться в эту тумбочку. [f tim-na-te lix-ko fpiz-dya-hi-vat-sya v etu tumbaçku]
- Karanlıkta bu komodine çarpıp durmak çok kolay.
- Mecazi olarak belalı, kötü ve içinden çıkılmaz durumlara sürekli bulaşmak/girmek: Kendi hatasıyla başını sürekli belaya sokmak, borç batağına batmak veya şüpheli işlere dalmak.
1. Örnek Cümle:- Зачем ты опять впиздяхиваешься в эти долги? [zaçem tı apyat' fpiz-dya-hi-va-yiş-sya v eti dalgi]
- Niye yine bu borçların içine bodoslama dalıyorsun?
2. Örnek Cümle:- Хватит впиздяхиваться в неприятности на ровном месте. [hvatit fpiz-dya-hi-vat-sya v nipriyatnasti na rovnam meste]
- Durup dururken götünü belaya sokup durmayı kes artık.
- Sürekli amcığa/belanın içine girmek
- Kaba ve sert bir şekilde bir yerlere toslamak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Впиздяхиваться
Latin Transkripsiyonu: Vpizdyakhivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [fpiz-dya-hi-vat-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçanın en üretken ve tabu kabul edilen müstehcen dil katmanı olan "Mat" (мат) sistemine ait bir fiildir. Kelime, kadın cinsel organı anlamına gelen tabu kök пизда [pizda] kelimesinden türetilmiştir. Bu köke, hareketin bir şeyin içine doğru yöneldiğini veya bir çarpışma/nüfuz etme durumunu bildiren в- [v] ön eki ile tekrarlanan ve süreklilik bildiren imperfective (bitmemişlik) yapıcı -ива- [-iva-] eki eklenmiş, sonuna ise eylemin özneye döndüğünü belirten dönüşlülük eki -ся [-sya] getirilmiştir. Kelime harfi harfine "kendini amın/belanın içine sokmak" veya "amcığa doğru girmek" anlamına gelir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus halk kültüründe ve argosunda "Mat" kökleri, sadece cinsel organları tanımlamakla kalmayıp, hayatın her alanındaki fiziksel, ruhsal ve sosyal durumları en uç seviyede ifade etmek için kullanılır. Впиздяхиваться fiili, hem fiziksel olarak bir yere beceriksizce, sertçe ve sürekli çarpmayı, toslamayı (örneğin dikkatsiz bir sürücünün sürekli direklere veya araçlara çarpmasını) hem de mecazi anlamda kişinin kendi hatası yüzünden sürekli olarak içinden çıkılması zor, belalı ve sıkıntılı durumlara (borçlar, kavgalar, kötü ilişkiler) bodoslama dalmasını ifade eder. Kelimenin taşıdığı kaba ve alaycı ton, konuşucunun duruma karşı duyduğu bıkkınlığı, öfkeyi veya hedef alınan kişinin beceriksizliğiyle dalga geçme amacını taşır. Sokak argosunda, sanayi bölgelerinde, kışlalarda ve özellikle otomobil/sanayi jargonu ile gençlik argosunda sıkça başvurulan son derece dışavurumcu bir ifadedir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.