Впиздячиваться
(Vpizdyachivat'sya)- Bir yere veya nesneye hızla, şiddetle çarpmak, toslamak (genellikle araçla yapılan kazalar için): Kontrolsüz bir şekilde bir engelle çarpışmak.
1. Örnek Cümle:- Каждую зиму на этом перекрёстке кто-нибудь впиздячивается в этот столб. [kaj-du-yu zi-mu na e-tam pi-ri-kryos-tki kto-ni-bud' f-piz-dya-çi-vats-sa f e-tat stolp]
- Her kış bu kavşakta birileri bu direğe tosluyor.
2. Örnek Cümle:- Будь аккуратнее на повороте, а то впиздячишься в забор. [but' ak-ku-rat-ni-ye na pa-va-ro-ti, a to f-piz-dya-çiş-sya f za-bor]
- Virajda dikkatli ol, yoksa çite geçirirsin (toslarsın).
- İstenmeyen, sıkıntılı veya tehlikeli bir duruma/olaya bulaşmak, girmek, saplanmak: Kendini belanın veya zor bir sürecin içinde bulmak.
1. Örnek Cümle:- Не хочу я опять впиздячиваться в эти долги. [ni ha-çu ya a-pyat' f-piz-dya-çi-vats-sa f e-ti dal-gi]
- Yine bu borç batağına saplanmak istemiyorum.
2. Örnek Cümle:- Связался с этими ребятами и впиздячился в неприятности. [svya-zal-sya s e-ti-mi ri-bya-ta-mi i f-piz-dya-çil-sya v ni-pri-yat-nas-ti]
- Bu adamlarla takıldı ve başını büyük bir belaya soktu.
- Şiddetle/kaba bir kuvvetle bir şeyin içine girmek, toslamak.
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Впиздячиваться
Latin Transkripsiyonu: Vpizdyachivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [f-piz-dya-çi-vats-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusça mat (müstehcen) söz varlığının en eski ve en üretken dört temel kökünden biri olan ve kadın cinsel organı anlamına gelen пизда [piz-da] isminden türetilmiştir. Bu kök, Proto-Slavca *pizda formuna dayanmaktadır. Kelimeye eklenen yönelme ve içine girme bildiren в- [v-] öneki, eyleme şiddet ve yön katan -яч- [-yaç-] fiil yapım eki, eylemin sürekliliğini/süreç bildirdiğini gösteren imperfektif (bitmemişlik) eki -ива- [-iva-] ve dönüşlülük eki olan -ся [-sya] birleşerek oldukça ekspresif bir argo fiil meydana getirmiştir. Kelime yapısı itibariyle kaba bir fiziksel etkiyi, kontrolsüz bir hareketi ve sert bir penetrasyon/çarpma hissini yansıtır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak dilinde ve yeraltı argosunda (özellikle şantiye, askeriye, garaj kültürleri ve suç dünyası jargonu olan Fenya'da) mat köklü fiiller, standart dildeki düzinelerce farklı eylemi karşılayacak şekilde geniş bir anlamsal esnekliğe sahiptir. Впиздячиваться fiili, temel olarak iki düzlemde kullanılır: Birincisi, fiziksel olarak büyük bir hız, dikkatsizlik veya şiddetle bir nesneye, duvara, araca veya engelle karşılaşarak çarpmak, toslamak ya da kontrolsüzce girmektir. İkincisi ise mecazi olarak kişinin kendi hatası, dikkatsizliği veya talihsizliği nedeniyle sonu kötü bitecek olan sıkıntılı, karmaşık, mali açıdan riskli veya yasa dışı bir durumun (örneğin borç batağı, adli bir süreç veya tehlikeli bir ilişki) içine bodoslama dalması, bulaşması veya saplanıp kalmasıdır. Kelimenin kullanımı, konuşucunun duruma karşı duyduğu öfke, şaşkınlık, bıkkınlık veya alaycı yaklaşımı güçlü bir şekilde dışa vurur.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).