Впиздошиваться
(Vpizdoşivat'sya)- Sürekli olarak tatsız bir duruma düşmek, başını belaya sokmak: Bir kişinin beceriksizliği, dikkatsizliği veya şanssızlığı nedeniyle sürekli olarak zor veya nahoş durumlara düşmesi.
1. Örnek Cümle:- Он постоянно впиздошивается в какие-то передряги. [on pastayan-na v-piz-do-şi-vat'-sa v ka-ki-ye-ta pi-rid-rya-gi]
- O sürekli bir belaya bulaşıyor.
2. Örnek Cümle:- Ну что ты опять впиздошиваешься в каждую авантюру? [nu şto tı ap-yat' v-piz-do-şi-vat'-sa v kaj-du-yu a-van-tyu-ru?]
- Yine ne diye her maceraya atılıyorsun?
- Bir şeye sürekli çarpmak, kendini bir yere vurmak: Fiziksel olarak bir nesneye veya engele tekrarlayan bir şekilde çarpmak, takılmak.
1. Örnek Cümle:- Да как ты так ездишь? Опять впиздошиваешься в столбы! [da kak tı tak yez-diş? ap-yat' v-piz-do-şi-vat'-sa v stol-bı!]
- Nasıl böyle araba kullanıyorsun? Yine direklere çarpıyorsun!
2. Örnek Cümle:- Он так неуклюж, постоянно впиздошивается в дверные косяки. [on tak ni-uk-lyuj, pas-ta-yan-na v-piz-do-şi-vat'-sa v dver-nı-ye ka-si-ki]
- O kadar sakar ki, sürekli kapı pervazlarına çarpıyor.
- Sürekli hata yapmak, beceriksizlik etmek: Bir görevi yerine getirirken veya bir durumda sürekli olarak başarısız olmak, kendini tekrar tekrar kötü bir duruma sokmak.
1. Örnek Cümle:- Я не могу понять, как можно так впиздошиваться с одними и теми же задачами. [ya ni ma-gu pa-nyat', kak moj-na tak v-piz-do-şi-vat'-sa s ad-ni-mi i te-mi je za-da-ça-mi]
- Aynı görevlerde sürekli nasıl bu kadar beceriksizlik yapılır anlamıyorum.
2. Örnek Cümle:- Они постоянно впиздошиваются с этими проектами, никак не могут довести до конца. [a-ni pas-ta-yan-na v-piz-do-şi-vat'-sa s e-ti-mi pra-yek-ta-mi, ni-kak ni mo-gut da-vi-sti da kan-tsa]
- Bu projelerde sürekli hata yapıyorlar, bir türlü sonunu getiremiyorlar.
- Sürekli bir yere girmek/sokulmak/çarpmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Впиздошиваться
Latin Transkripsiyonu: Vpizdoşivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [v-piz-do-şi-vat'-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçanın en güçlü ve yaygın ağır küfür köklerinden biri olan пизда [piz-da] (kadın cinsel organı) kelimesinden türemiştir. Fiilin yapısı şu şekildedir:
- в- [v-] ön eki: İçine, içine doğru veya bir yere girme anlamını katar.
- -пизд- [pizd-] kökü: Aşırı kaba bir biçimde, şiddetli veya hoyratça yapılan bir eylemi vurgular.
- -ош- [oş-] eki: Pek çok fiilde bulunan ve eylemin yoğunluğunu veya bir yere batırılma/sokulma niteliğini belirten bir morfemdir.
- -ивать- [-ivat-] eki: Eylemin sürekliliğini, tekrarını veya bitmemişliğini belirten bir çatıdır (imperfektif görünüş).
- -ся [-sya] dönüşlülük eki: Eylemin özne üzerinde gerçekleştiğini, öznenin kendi kendine yaptığını veya bir duruma düşme halini ifade eder (örn: 'kendini bir yere sokmak', 'bir şeye çarpmak').
Kelimenin etimolojik kökeni, bir şeyin içine kaba, agresif veya beceriksizce ve tekrar tekrar girilmesi fikrini barındırır. Bu durum, kelimenin kullanımındaki yoğun hayal kırıklığı, beceriksizlik veya talihsizlik anlamlarını pekiştirir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
«Впиздошиваться» fiili, Rus dilindeki argo ve ağır küfür sisteminin (лексика обсценная [leksika aps-tse-na-ya]) güçlü bir parçasıdır. Kökü, Rusçanın dört ana küfür kökünden biri olan пизда [piz-da]'ya dayanır ki bu kök, Rusça argoda son derece üretken ve çok yönlüdür. Bu fiil, genellikle bir kişinin isteği dışında, beceriksizce veya sürekli olarak tatsız, zor veya fiziksel olarak istenmeyen durumlara düşmesini ifade eder. Bu türden fiillerin pragmatik analizi, Levin’in (1986) eserlerinde incelendiği gibi, konuşucunun bıkkınlık, öfke veya alaycılık gibi yoğun duygusal durumlarını ifade etmek için kullanılır. Kelime, hem fiziksel olarak bir şeye çarpmak, takılmak gibi somut durumlar için (örneğin, bir arabanın bir yere çarpması) hem de metaforik olarak sürekli hata yapmak, başını belaya sokmak veya talihsiz durumlara düşmek gibi soyut durumlar için kullanılır. Kelimenin dönüşlü (-ся) yapısı, eylemin öznenin kendi eylemleri veya beceriksizliği sonucunda ortaya çıktığına dair bir nüans ekler. Mokienko ve Nikitina’nın (2000) belirttiği gibi, Rus jargonu bu türden güçlü, dışavurumcu fiillerle doludur ve bunlar genellikle mizah ile öfkenin iç içe geçtiği durumlarda kullanılır. Günümüzde bu fiil, günlük konuşma dilinde, özellikle informal ve kaba ortamlarda, kişinin bir durumdan duyduğu rahatsızlığı veya bir başkasının beceriksizliğini vurgulamak amacıyla sıkça karşımıza çıkar.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).