Вхуякнуться
(Vkhuyaknut'sya)- Pis bir işe bulaşmak, boka batmak, başını büyük belaya sokmak (вляпаться): Kendi hatası veya dikkatsizliği sonucu içinden çıkılması zor, riskli veya yasa dışı bir durumun ortasında kalmak.
1. Örnek Cümle:- Он связался с этими бандитами и вхуякнулся по полной программе. [on svya-zal-sa s e-ti-mi ban-di-ta-mi i fhu-yak-nul-sa pa pal-noy prag-ra-mi]
- O haydutlarla takıldı ve belanın tam ortasına battı.
2. Örnek Cümle:- Зачем ты полез в этот бизнес? Вхуякнулся теперь по уши. [za-çem tı pa-lez v e-tat biz-nis? fhu-yak-nul-sa ti-per' pa u-şi]
- Niye bu işe bulaştın ki? Şimdi boğazına kadar boka battın.
- Sert bir şekilde çarpmak, toslamak, kaza yapmak: Bir araca, duvara, direğe veya herhangi bir fiziksel engele büyük bir hızla ve kontrolsüzce bindirmek.
1. Örnek Cümle:- Он не справился с управлением и вхуякнулся прямо в столб. [on ni spra-vil-sa s up-raf-lye-ni-yem i fhu-yak-nul-sa prya-ma f stolp]
- Direksiyon hakimiyetini kaybetti ve doğrudan direğe tosladı.
2. Örnek Cümle:- Будь осторожен на повороте, там скользко, можно вхуякнуться в забор. [but' as-ta-ro-jen na pa-va-ro-ti, tam skol'-zka, moj-na fhu-yak-nut-sa v za-bor]
- Virajda dikkatli ol, orası kaygan, çite toslayabilirsin.
- Yarrak gibi (şiddetle ve kontrolsüzce) bir şeyin içine girmek / Pisliğe saplanmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Вхуякнуться
Latin Transkripsiyonu: Vkhuyaknut'sya
Okunuşu ve Vurgu: [fhu-yak-nut-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın en üretken müstehcen (Mat) köklerinden biri olan ve erkek cinsel organı anlamına gelen хуй [huy] sözcüğünden türetilmiştir. Yönelme ve içine girmeyi bildiren в- [v-] öneki, ani ve şiddetli bir tekil eylemi tanımlayan üretken -якну- [-yaknu-] fiil yapım eki ve eylemin özneye döndüğünü bildiren dönüşlülük eki -ся [-sya] ile birleşmiştir. Kelimenin temelindeki eylem karakteri, argo dildeki sertçe vurmak, gürültüyle fırlatmak anlamındaki хуячить [hu-ya-çit'] ve хуякнуть [hu-yak-nut'] fiillerine dayanır. Dönüşlü form olan вхуякнуться [fhu-yak-nut-sa], öznenin kendini kontrolsüz, sert ve kaçınılmaz bir şekilde olumsuz bir durumun veya fiziksel engelin içinde bulmasını ifade eder.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak argosunda ve kaba halk dilinde bu fiil, iki temel düzlemde kullanılır. Birincisi, fiziksel olarak bir yere büyük bir hız ve şiddetle çarpmak, kaza yapmak veya kontrolsüzce bir nesneye toslamak anlamıdır (özellikle trafik kazalarını veya dikkatsizlik sonucu yaşanan sert düşüşleri tarif etmek için kullanılır). İkincisi ve sosyodilbilimsel açıdan daha yaygın olanı ise, mecazi olarak içinden çıkılması son derece zor, tehlikeli, yasa dışı veya utanç verici bir duruma (bataklığa, belaya) kendi hatası yüzünden bulaşmaktır. Standart dildeki вляпаться [vlyapat'sa] (pisliğe basmak, bulaşmak) fiilinin aşırı kaba ve ekspresif bir muadilidir. Sovyet sonrası dönemde, kentsel gençlik argosunda ve kriminal çevrelerde yaşanan dilsel serbestleşmeyle birlikte, günlük konuşma diline iyice yerleşmiş ve bireyin yaşadığı ani ve feci başarısızlıkları, yanlış yatırımları ya da suç teşkil eden olaylara karışmasını ifade eden güçlü bir üslup ögesine dönüşmüştür.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.