В задний проход лезть
(V zadniy prokhod lezt')- Üzerine vazife olmayan işlere karışmak / Burnunu her boka sokmak: Birinin özel hayatına, işlerine ya da sınırlarına ısrarla ve yüzsüzce müdahale etmek.
1. Örnek Cümle:- Не надо тебе в мой задний проход лезть, я сам всё решу. [ni na-da ti-bye v moy zad-niy pra-hot lest', ya sam fsyo ri-şü]
- Götümün dibine girip durma (işlerime burnunu sokma), ben her şeyi kendim çözerim.
2. Örnek Cümle:- Он опять лезет в задний проход со своими глупыми советами. [on a-pyat lye-zit v zad-niy pra-hot sa sva-i-mi glu-pı-mi sa-vye-ta-mi]
- Aptal nasihatleriyle yine göt deliğimize girmeye (her şeye burnunu sokmaya) çalışıyor.
- Yaltaklanmak / Dalkavukluk yapmak (Göt yalamak): Çıkar sağlamak veya birinin gözüne girmek için sınırları aşarak yaranmaya çalışmak.
1. Örnek Cümle:- Хватит начальнику в задний проход лезть, всё равно премию не даст. [hva-tit na-çal'-ni-ku v zad-niy pra-hot lest', fsyo raf-no prye-mi-yu ni dast]
- Müdürün götüne girmeyi (götünü yalamayı) bırak, zaten prim vermeyecek.
- Göt deliğine girmek / Arka geçide tırmanmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: В задний проход лезть
Latin Transkripsiyonu: V zadniy prohod lezt'
Okunuşu ve Vurgu: [v-zad-niy pra-hot lest']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu deyim, Rusçada anatomik bir terim olan ve "arka geçit / anüs / göt deliği" anlamına gelen задний проход [zadniy prahot] ifadesi ile "emeklemek, tırmanmak, zorla sızmak" anlamındaki лезть [lest'] fiilinin birleşmesinden oluşmuştur. Лезть fiili Proto-Slavca *lězti kökenine dayanır ve engelleri aşarak uygunsuz bir şekilde bir yere girmeyi anlatır. Vücudun mahrem ve boşaltım organlarına yapılan bu kaba atıf, Rus halk dilinde ve argosunda sınır ihlallerini en sert biçimde tasvir etmek için kalıplaşmıştır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Sosyodilbilimsel ve kültürel açıdan bu ifade, bir bireyin kişisel alanına, kararlarına ya da işlerine rızası dışında yapılan kaba ve ısrarlı müdahaleleri tepkiyle karşılamak için kullanılır. Rus sokak kültüründe ve cezaevi jargonunda (Fenya) sınırların korunması son derece önemlidir. Birinin diğerinin işlerine aşırı derecede burnunu sokması veya çıkar elde etmek amacıyla üstlerine yaranmaya çalışması (göt yalamak, dalkavukluk yapmak), cinsel ve anatomik bir sınır ihlali metaforu olan "arka geçide tırmanmak" eylemiyle eşleştirilmiştir. Sovyet ve post-Sovyet dönemi günlük argosunda, arsızca her şeye karışan veya yalakalıkta sınır tanımayan insanları yermek amacıyla sıklıkla kullanılmış ve günümüze kadar popülerliğini korumuştur.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.