Упиздяшивать
(Upizdyaşivat')- Bir şeyi hızla, zorla veya gizlice çalmak/alıp götürmek; yok etmek: Bir malı, eşyayı veya herhangi bir şeyi kaba bir şekilde, ani bir hareketle veya gizlice bulunduğu yerden alıp götürmek, adeta ortadan kaldırmak.
1. Örnek Cümle:- Куда это ты все наши запасы упиздяшиваешь, совсем охренел? [ku-da e-ta tı vsye na-şi za-pa-sı u-piz-dya-şi-vay-iş, sav-syem ah-ri-nyel?]
- Bütün erzaklarımızı nereye götürüp yok ediyorsun sen böyle, tamamen çıldırmışsın mı?
2. Örnek Cümle:- Кто-то упиздяшивал мои инструменты прямо со стола. [kto-ta u-piz-dya-şi-val ma-yi in-stru-myen-tı prya-ma sa sta-la]
- Birisi aletlerimi masanın üzerinden apar topar çalmış/götürmüştü.
- Birini kaba bir şekilde, zorla veya hızla bir yerden kovmak, defetmek: Bir kişiyi bulunduğu bir ortamdan, mekandan saygısızca ve zorla uzaklaştırmak.
1. Örnek Cümle:- Его опять из клуба упиздяшивали за дебош. [yi-vo ap-yat' iz klu-ba u-piz-dya-şi-va-li za di-boş]
- Onu yine kavgadan dolayı kulüpten zorla atmışlardı.
2. Örnek Cümle:- Я его упиздяшивал отсюда десять раз, но он всё равно возвращается. [ya yi-vo u-piz-dya-şi-val at-syu-da dye-syat' ras, no on fsyo rav-no vaz-vra-şya-yet-sya]
- Onu buradan on kere kovdum, ama yine de geri geliyor.
- Uzağa taşımak, alıp götürmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Упиздяшивать
Latin Transkripsiyonu: Upizdyaşivat'
Okunuşu ve Vurgu: [u-piz-dya-şi-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçanın en ağır küfür köklerinden biri olan пизда [piz-da] (kadın cinsel organı) kelimesinden türeyen geniş anlamlı fiil пиздить [piz-dit'] üzerine kurulmuştur. Пиздить [piz-dit'] fiili, bağlama göre "çalmak", "dövmek", "kaba bir şekilde konuşmak" veya "boş konuşmak" gibi çok çeşitli anlamlara gelebilir. Kelimenin yapısı, fiile hareket veya uzaklaştırma anlamı katan у- [u-] ön eki ve tekrarlayan veya süreklilik arz eden bir eylemi belirten -яшивать/-ивать [-ya-şi-vat'/-i-vat'] son ekinden oluşur. Dolayısıyla, kelime kökensel olarak, bir şeyi kaba ve çoğu zaman yasa dışı bir şekilde alıp götürme veya birini zorla defetme eylemini ifade eder. Vasmer'in etimolojik çalışmalarında bu tür köklerin Proto-Slavca dönemine kadar uzanan güçlü, dışavurumcu ve çoğunlukla tabu anlamlar taşıdığı belirtilir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Упиздяшивать [u-piz-dya-şi-vat'] kelimesi, Rus argosunda ve halk dilinde aşırı derecede kaba ve saldırgan bir tınıya sahiptir. Bu fiil, genellikle bir şeyin hızla, zorla, gizlice veya kaba bir biçimde bulunduğu yerden alınıp götürülmesi, çalınması veya yok edilmesi durumlarında kullanılır. Sözcüğün kullanımı, eylemin ani, istenmeyen ve çoğu zaman saldırgan doğasını vurgular. Ayrıca, bir kişinin bir yerden kaba bir şekilde, zorla veya aşağılayıcı bir tavırla çıkarılması, kovulması durumlarında da karşımıza çıkar. Plutser-Sarno'nun ağır küfür sözlüğünde belirtildiği üzere, пизда [piz-da] köküne dayanan fiiller, sadece eylemi değil, aynı zamanda konuşmacının duyduğu öfke, bıkkınlık veya aşağılama gibi güçlü duyguları da aktarır. Levin'in pragmatik analizi, bu tür "fiilsiz kovma cümlelerinin" (ki bu fiil kovma eyleminin sürekliliğini ifade eder) pasif-agresif bir yapıya sahip olabileceğini, ancak упиздяшивать [u-piz-dya-şi-vat'] durumunda doğrudan ve saldırgan bir ifade olduğunu göstermektedir. Mokienko ve Nikitina'nın jargon sözlüğü de bu tür fiillerin kriminal argodan gündelik yaşama nasıl sızdığını ve genellikle sert toplumsal koşulların bir yansıması olduğunu ortaya koymaktadır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).