Упиздяхиваться
(Upizdyahivat'sya)- Aşırı yorulmak, bitap düşmek, canı çıkmak: Fiziksel veya zihinsel olarak tam anlamıyla tükenme noktasına gelmek, çok yoğun bir çaba sarf etmekten dolayı bitkin düşmek.
1. Örnek Cümle:- Я так упиздячился на этой стройке, что ног не чувствую. [ya tak u-piz-dya-çil-sya na e-toy stroy-ke, şto nok nye çuv-stvu-yu]
- Bu şantiyede o kadar çok çalışmaktan yorulmuşum ki, bacaklarımı hissetmiyorum amına koyayım.
2. Örnek Cümle:- Весь день бегал по делам, теперь упиздяхиваюсь дома. [vyes' dyen' byegal pa dyelam, tyepyer' u-piz-dya-hi-va-yus' do-ma]
- Bütün gün işlerin peşinde koştum, şimdi evde yorgunluktan geberiyorum.
- Amına kadar kendini yormak / Amcıklaşana dek yorulmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Упиздяхиваться
Latin Transkripsiyonu: Upizdyahivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [u-piz-dya-hi-vat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusça argo kelime haznesinin en kaba ve yaygın köklerinden biri olan пизда [piz-da] (am, amcık) kelimesinden türemiştir. Fiilin başına eklenen у- [u-] öneki, eylemin tamamlandığını veya yoğunluğunu belirtirken, -дях- eki ise kelimenin kaba ve ekspresif niteliğini artıran, argo dilde sıkça rastlanan bir ses güçlendiricisidir. -ивать- fiil eki süreklilik (bitmemişlik) bildirirken, -ся [sya] dönüşlülük veya edilgenlik anlamı katarak eylemin özne üzerinde yoğunlaştığını veya öznenin kendisini bu duruma soktuğunu ifade eder. Kelimenin birebir kökensel analizi 'amına kadar kendini yormak' veya 'amcıklaşana dek yorulmak' gibi bir anlam çağrışımı taşır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
«Упиздяхиваться» [u-piz-dya-hi-vat'-sya] kelimesi, aşırı fiziksel veya zihinsel yorgunluğu ifade etmek için kullanılan son derece kaba ve sokak argosuna ait bir fiildir. Rus toplumunda günlük konuşmada, özellikle erkekler arasında, iş veya herhangi bir aktivite sonucu yaşanan tükenmişliği abartılı ve müstehcen bir şekilde dile getirmek amacıyla kullanılır. Standart dildeki «очень сильно устать» (çok yorulmak) veya «вымотаться» (bitap düşmek) gibi ifadelerin yerine, çok daha güçlü bir duygusal yoğunluk ve argo derinlik katmak için tercih edilir. Bu kelime, konuşmacının bıkkınlığını, yıpranmışlığını ve yaşadığı fiziksel veya ruhsal bitkinliği vurgulayan, adeta 'canı çıkmışçasına yorulmak' anlamına gelen bir ifadedir. Hapishane argosu (феня [fe-nya]) veya sokak jargonu içinde kökenleri olsa da, zamanla yaygınlaşarak toplumun farklı kesimlerinde de kendine yer bulmuştur.