1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Упиздывать
Latin Transkripsiyonu: Upizdıvat'
Okunuşu ve Vurgu: [u-piz-dı-vat']

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

Bu fiil, Rusçadaki en ağır ve müstehcen köklerden biri olan пизда [piz-da] (kadın cinsel organı) kelimesinden türemiştir. Rus dilinin etimolojik sözlüklerinde bu kökün Proto-Slavca *pezda köküne dayandığı belirtilir (Vasmer, 1986). Fiilin başındaki у- [u-] öneki, bir yerden uzaklaşmayı, ayrılmayı veya bir eylemin tamamlanmasını ifade ederken, -ывать [-ıvat'] son eki süreklilik veya alışkanlık bildiren bir fiil yapısı oluşturur. Dolayısıyla, kelimenin temel anlamı 'kaçmak', 'savuşmak' olsa da, içerdiği müstehcen kök nedeniyle son derece kaba, aşağılayıcı ve agresif bir tona sahiptir. Bu, sadece fiziki bir kaçış değil, aynı zamanda korkakça, onursuzca veya alçakça bir sıvışmayı ifade eder.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

«Упиздывать» fiili, Rus dilinin en alt tabaka argosu ve ağır küfür dağarcığına ait olup, gündelik standart dilde kullanımı kabul edilemez düzeydedir. Bu fiilin kullanımı, konuşanın yoğun bir öfke, küçümseme veya tiksinti hissettiğini gösterir. Birinin hızla, genellikle korkakça, sorumluluktan kaçarak veya istenmeyen bir durumdan uzaklaşarak bir yerden ayrılmasını tarif etmek için kullanılır. Alexei Plutser-Sarno (2005) gibi araştırmacılar, bu tür müstehcen köklere sahip fiillerin, konuşmacının içinde bulunduğu psikolojik durumu ve karşısındaki kişiye yönelik olumsuz tutumunu en güçlü şekilde ifade etme aracı olduğunu belirtirler. Özellikle феня [fe-nya] olarak bilinen Rus hapishane argosunda ve kriminel çevrelerde yaygın olarak kullanılır; burada güçlü, agresif ve aşağılayıcı ifadeler, hiyerarşiyi ve düşmanlığı belirtmek için kritik bir rol oynar (Chalidze, 1977; Galeotti, 2018). Bu kelime, sadece 'kaçmak' eylemini değil, eylemin korkakça, pis ve alçakça bir biçimde gerçekleştiğini vurgular. Yury Levin (1986), Rusçadaki bu tür müstehcen ifadelerin, fiilsiz kovma cümlelerinde ve pasif-agresif yapılarda nasıl kullanıldığını analiz ederken, bu fiilin de benzer bir pragmatik işleve sahip olduğunu vurgular: karşıdaki kişiyi hor görmek ve onu bulunduğu ortamdan hızla defetmek arzusu. Sannikov (1999) ise dil oyunları ve retorik aracılığıyla bu tür kelimelerin nasıl aşağılama mekanizması olarak işlediğini incelemiştir. Kelime, post-Sovyet döneminde ve modern Rus toplumunda da argo olarak varlığını sürdürmekte, özellikle gençlik ve alt kültürler arasında yaygınlık göstermektedir (Zemskaya, 1996).

4. KAYNAKÇA

• Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
• Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
• Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
• Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).
• Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
• Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).