Умандовывать
(Umandovıvat')- Defolup gitmek, sıvışmak, ortadan kaybolmak: Bir kişinin, genellikle kaba bir emirle veya istenmeyen bir durumdan kurtulmak amacıyla bir yerden hızla ve göz önünden kaybolması.
1. Örnek Cümle:- Давай, умандовывай отсюда по-хорошему, пока я тебя не умандовал! [da-vay, u-man-do-vı-vay at-syu-da pa-ha-ro-şı-mu, pa-ka ya ti-bya ni u-man-do-val!]
- Haydi, buradan güzel güzel defol git, ben seni defetmeden!
2. Örnek Cümle:- Как только начальник вышел, он сразу умандовал домой. [kak tol'-ka na-çal'-nik vı-şıl, on sra-zu u-man-do-val da-moy.]
- Şef dışarı çıkar çıkmaz hemen sıvışıp eve gitti.
3. Örnek Cümle:- Нечего тут стоять, умандовывайте по своим делам! [nye-çı-va tut sta-yat', u-man-do-vı-vay-tye pa sva-yim di-lam!]
- Burada duracak bir şey yok, defolun işlerinizin başına!
- Küfürlü bir şekilde uzaklaşmak/çekip gitmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Умандовывать
Latin Transkripsiyonu: Umandovıvat'
Okunuşu ve Vurgu: [u-man-do-vı-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçadaki en ağır küfür köklerinden biri olan ve kadın cinsel organını ifade eden «манда» [man-da] (veya daha yaygın olarak «пизда» [piz-da]) kelimesinden türemiştir. Fiilin başındaki «у-» [u] ön eki, bir yerden uzaklaşma, ayrılma veya bir eylemin tamamlanmasını belirtirken, «-овывать» [ovıvat'] son eki ise eylemin sürekliliğini veya alışkanlığını ifade eden bitmemiş (imperfective) fiiller oluşturur. Dolayısıyla, kelimenin temel anlamı, küfürlü ve aşağılayıcı bir tonda, bir yerden "defolup gitmek" veya "ortadan kaybolmak"tır. Etimolojik olarak bu tür fiiller, bedenin en mahrem kısımlarını kullanarak kişinin hareketini veya varlığını tamamen değersiz ve istenmeyen gösterme amacına hizmet eder.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
«Умандовывать» [umandovıvat'] kelimesi, Rus argosunda ve ağır küfür jargonda yer alan oldukça kaba ve aşağılayıcı bir ifadedir. Bu fiil, genellikle bir kişiye hızla, genellikle istenmeyen bir şekilde veya kaba bir emirle "defolup gitmesini", "sıvışmasını" veya "göz önünden kaybolmasını" söylemek için kullanılır. Konuşanın derin bir öfke, bıkkınlık veya aşağılama duygusu içinde olduğunu gösterir. Örneğin, birinden kurtulmak istendiğinde veya bir görevden kaçan birine yönelik sert bir tepki olarak kullanılabilir.
Rus dilbiliminde, пизда [piz-da] ve манда [man-da] gibi küfür köklerinden türetilen fiiller, genellikle eyleme aşırı bir yoğunluk, kabalık veya alay katma eğilimindedir. Y. I. Levin'in belirttiği gibi, Rusçadaki müstehcen ifadeler, sıklıkla bir durumu basitleştirme, indirgeme ve muhatabı insani değerlerinden arındırma işlevi görür. Bu fiil de, birine "gitmek" yerine "bir yerlerden küfürlü bir şekilde kaybolmak" anlamı yükleyerek, hem eylemin şiddetini artırır hem de muhataba karşı derin bir saygısızlık ifadesi taşır. Kullanımı genellikle kavgacı ortamlarda, askerler arasında, cezaevi jargonunda (феня [fe-nya]) veya yakın erkek arkadaş grupları arasında şaka yollu bir şekilde duyulabilir. Kadınlar arasında kullanımı çok nadirdir ve daha da şok edici bulunabilir.
Sözcük, birine bir yerden çabucak ve göz önünden kaybolması için agresif bir komut veya birinin bir durumdan veya sorumluluktan sinsice sıyrılması durumunu tanımlamak için pragmatik bir araç olarak işlev görür. Örneğin, "git ve bir daha dönme" anlamını güçlendirir ve küçümseme tonunu pekiştirir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.