Ухуяшиться
(Uhuyasit'sya)- Aşırı yorulmak, kendini tüketene kadar çalışmak: Bir işi veya faaliyeti fiziksel ve zihinsel olarak tükenme noktasına kadar, aşırı bir yoğunlukla yapmak. Genellikle kişinin kendi sınırlarını zorlaması ve kendini tamamen yıpratması durumunda kullanılır. Bu durum, kişinin aşırı çaba harcaması sonucunda bitkin düşmesini ifade eder ve çok kaba bir ton taşır.
1. Örnek Cümle:- Я сегодня так ухуяшился на работе, что ноги не держат. [ya si-vod-nya tak u-hu-ya-şil-sya na ra-bo-te, şto no-gi nye der-jat]
- Bugün işte kendimi o kadar yordum ki (mahvettim ki), ayaklarım tutmuyor.
2. Örnek Cümle:- Не надо так ухуяшиваться ради чужих интересов. [nye na-da tak u-hu-ya-şit'-sya ra-di çu-jih in-tye-rye-sav]
- Başkalarının çıkarları uğruna kendini bu kadar yıpratmana (mahvetmene) gerek yok.
- Kendini sikmek
- Kendini haddinden fazla yormak/yıpratmak
- Kendini tüketmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Ухуяшиться
Latin Transkripsiyonu: Uhuyasit'sya
Okunuşu ve Vurgu: [u-hu-ya-şit'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
«Ухуяшиться» fiili, Rusçanın en temel ve yaygın küfür köklerinden biri olan «хуй» [huy] kelimesinden türemiştir. Bu kök, erkek cinsel organını ifade eder ve Rusçada sayısız küfür ve argo kelimenin türetildiği dört ana küfür kökünden biridir. Fiil, «у-» ön eki, «-яш-» yoğunlaştırıcı ara ek ve «-ся» dönüştürücü/refleksif son ekinden oluşur. «У-» ön eki, bir eylemin tamamlandığını, yoğunluğunu veya aşırıya kaçtığını belirtirken, «-ся» son eki eylemin özne üzerinde gerçekleştiğini veya öznenin kendisini bu eyleme maruz bıraktığını gösterir. Kelimenin yapısı, eylemin aşırı derecede, neredeyse kendine zarar verircesine yapıldığını vurgular. Plutser-Sarno (2005) gibi kaynaklar, bu tür müstehcen kelimelerin yapısal anatomisini ve türevlerini detaylıca incelemiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Bu fiil, genellikle bir işi, görevi veya herhangi bir faaliyeti aşırı derecede, fiziksel veya zihinsel tükenme noktasına kadar yapmak anlamında kullanılır. Rus argosunda ve kaba dilde, bir kişinin kendini tamamen tüketene, yorgunluktan bitap düşene kadar çalışmasını veya bir eylemi son derece yoğun bir şekilde gerçekleştirmesini ifade eder. İfade, kişinin genellikle kendi rızasıyla veya dış etkenler sonucu, limitlerinin ötesine geçerek kendini yormasını, kendini harcamasını vurgular. Argo dilbilimi uzmanları Mokienko ve Nikitina (2000) ile Elistratov (2000) gibi kaynaklar, Rusça jargonda bu tür küfür kökenli fiillerin pragmatik işlevini, yani sadece kelime anlamını değil, aynı zamanda konuşmacının bıkkınlığını, çaresizliğini, abartılı bir şekilde ifade etme isteğini ortaya koyduğunu belirtir. Bu kelime, yorgunluğun sadece fiziksel bir durum olmadığını, aynı zamanda psikolojik bir yıpranma ve bazen de bir tür özverinin abartılı ifadesi olduğunu dile getirir. Özellikle post-Sovyet dönemde, Zemskaya'nın (1996) bahsettiği gibi dilsel değişimlerle birlikte, bu tür abartılı ve yoğun ifadeler, günlük konuşma dilinde daha fazla yer bulmuştur.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).