Что проебёшь ворохами, не соберёшь крохами
(Şto proyebyoş vorohami, ne saberyoş krohami)- Büyük miktarlarda hoyratça harcanan veya kaybedilen bir şeyin, sonradan en ufak bir parçasının bile geri kazanılamayacağını ifade eden acı bir uyarı veya pişmanlık: Ne kadar çok bok edersen et, bir bok geri getiremezsin.
- Вот видишь, что проебёшь ворохами, не соберёшь крохами, теперь сиди и думай, как всё исправить. [vot vid-iş, şto pra-yeb-yöş va-ra-ha-mi, nye sa-byer-yöş kro-ha-mi, ti-pyer si-di i du-may, kak fsyo is-pra-vit']
- Görüyorsun işte, ne kadar çok boku yersen, bir kuruşunu bile toplayamazsın, şimdi otur ve nasıl düzelteceğini düşün.
- Эх, молодость проебал ворохами, теперь даже воспоминаний не соберёшь крохами. [eh, mo-la-dast pra-ye-bal va-ra-ha-mi, ti-pyer da-je vas-pa-mi-na-niy nye sa-byer-yöş kro-ha-mi]
- Ah, gençliğimi fena harcadım (sike attım), şimdi bir anısını bile toplayamazsın.
1. Örnek Cümle:
2. Örnek Cümle:
- Ne sike atarsan yığınla, toplayamazsın kırıntıyla.
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Что проебёшь ворохами, не соберёшь крохами
Latin Transkripsiyonu: Şto proyebyoş vorohami, ne saberyoş krohami
Okunuşu ve Vurgu: [şto pra-yeb-yöş va-ra-ha-mi, nye sa-byer-yöş kro-ha-mi]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu ifade, Rusçada yaygın olarak kullanılan bir atasözüdür (поговорка [pa-ga-vor-ka]). İfadedeki temel kelimeler ve kökenleri şunlardır:
• 'проебёшь' [pra-yeb-yöş]: 'проебать' [pra-ye-bat'] fiilinin gelecek zaman çekimidir. Bu fiil, Proto-Slavca *jěbati kökünden gelen ve kaba bir ifadeyle 'sikmek', 'sevişmek' anlamına gelen 'ебать' [ye-bat'] fiiline 'про-' [pro] ön ekinin eklenmesiyle oluşmuştur. 'Про-' ön eki burada 'tamamlanmışlık' veya 'bir şeyin üzerinden geçme' anlamı katar. Dolayısıyla 'проебать' [pra-ye-bat'], mecazi olarak 'hepsini kaybetmek', 'bok etmek', 'fena halde batırmak' gibi anlamlara gelir.
• 'ворохами' [va-ra-ha-mi]: 'ворох' [vo-roh] kelimesinin araç hali çoğuludur ve 'yığınlarla', 'büyük miktarlarda' anlamına gelir.
• 'соберёшь' [sa-byer-yöş]: 'собрать' [sa-brat'] fiilinin gelecek zaman çekimidir ve 'toplamak', 'bir araya getirmek' demektir.
• 'крохами' [kro-ha-mi]: 'кроха' [kro-ha] kelimesinin araç hali çoğuludur ve 'kırıntılarla', 'küçük parçalarla' anlamına gelir. Bu kelime, 'çok az miktarda' veya 'hiç' anlamını vurgular.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Bu atasözü, Rus dilinin en keskin ve acı uyarılarından biridir. Dikkatsizliğin, savurganlığın veya hoyratça harcamanın geri döndürülemez sonuçlarını vurgular. Özellikle para, zaman, fırsatlar veya emek gibi değerlerin büyük miktarlarda ('ворохами' [va-ra-ha-mi]) israf edildiğinde, bunların daha sonra en ufak bir parçası ('крохами' [kro-ha-mi]) bile geri kazanılamayacağını ifade eder. Cümlede kullanılan 'проебать' [pra-ye-bat'] fiilinin müstehcen kökeni, bu kaybın sadece basit bir hata olmadığını, aynı zamanda feci bir 'bok etme' veya 'sike atma' durumu olduğunu güçlü bir şekilde belirtir. Bu atasözü, Rus toplumunda pragmatik ve bazen alaycı bir dünya görüşünü yansıtır; insanları kaynaklarına değer vermeye ve sorumlu davranmaya teşvik eder. Genellikle bir hata yapıldıktan sonra pişmanlıkla veya bir başkasını savurganlığı yüzünden azarlarken kullanılır. İfadenin kaba ve çarpıcı dili, verdiği dersin ciddiyetini pekiştirir ve onu akılda kalıcı kılar.