1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Стелька
Latin Transkripsiyonu: Stelka
Okunuşu ve Vurgu: [stel-ka]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

Rusça стелька [stel-ka] kelimesi, temel olarak "ayakkabı tabanlığı" veya "iç taban" anlamına gelir. Kelimenin kökeni, Proto-Slavca *stlati fiiline dayanır ve "yaymak, sermek, uzatmak" gibi anlamlara gelir (Vasmer, 1986). Bu kök, Rusçada yer alan стелить [ste-lit'] (yaymak, sermek) ve стелиться [ste-lits-ya] (yayılmak, kendini sermek, yere uzanmak) gibi fiillerle ilişkilidir. Kelimenin argoda "fahişe" anlamını kazanması, bu temel anlamdan metaforik bir kaymayla açıklanır. Bir tabanlığın ayaklar altında ezilmesi, kullanılıp atılması veya birinin "kendini sermesi/yere uzanması" (cinsel ima taşıyan bir eylem) gibi çağrışımlarla, bu kelime aşağılayıcı ve küçümseyici bir şekilde "fahişe" anlamını kazanmıştır (Plutser-Sarno, 2005; Elistratov, 2000).

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

Стелька [stel-ka] kelimesinin "fahişe" anlamı, Rus argosunda, özellikle sokak jargonunda ve kriminal çevrelerde (феня [fe-nya]) kullanılan oldukça aşağılayıcı ve nesneleştirici bir ifadedir. Bu kullanım, bir insanı cansız bir nesneye, yani ayakkabı tabanlığına benzeterek onun değersizliğini, herkes tarafından kullanılabilecek, ezilebilecek ve sonra atılabilecek bir varlık olduğunu vurgular. Bu tür metaforik kullanımlar, konuşmacının öfkesini, küçümsemesini veya alaycı tutumunu ifade etmek için yaygındır (Zemskaya, 1996; Sannikov, 1999).

Argo ve küfürlü dilde, bir insanı nesnelerle veya hayvanlarla tanımlamak, o kişinin insanlık dışılaştırılmasına ve aşağılanmasına hizmet eder. Стелька [stel-ka] örneğinde, tabanlığın "ayaklar altında olma" ve "kullanılma" nitelikleri, fahişenin toplumdaki dışlanmış ve istismar edilen konumuyla özdeşleştirilir. Bu terim, Sovyet sonrası dönemde ve yeraltı dünyasında, kadınlara yönelik küçümseyici ifadelerin bir parçası olarak güçlenmiştir (Mokienko & Nikitina, 2000). Ayrıca, bu kelimenin argo içinde bir başka popüler kullanımı olan "пьяный в стельку" [pyanı v stel-ku] (tabanlık kadar sarhoş, yani sızana kadar sarhoş) deyimi de, kelimenin "kontrolünü kaybetmiş", "düşkün" ve "savunmasız" gibi olumsuz çağrışımlarını pekiştirir. Ancak verilen anlam doğrudan "fahişe" olduğu için, bu kullanımlar ayrı tutulmalıdır.

4. KAYNAKÇA

• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
• Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).
• Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
• Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).