1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Спиздякиваться
Latin Transkripsiyonu: Spizdyakivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [s-piz-dya-ki-vat'-sya]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

Bu fiil, Rusçadaki dört ana küfür kökünden biri olan ve kadın cinsel organı anlamına gelen пизда [piz-da] kelimesinden türemiştir. Fiilin kökeni, sıklıkla olumsuz veya aşağılayıcı anlamlar yüklenen bir dizi argo kelimeyi içerir. Başındaki с- [s-] ön eki genellikle tamamlanmış bir eylemi veya bir yöne doğru hareketi ifade etse de, burada fiilin kaba ve pejoratif doğasını pekiştirir. -як- [-yak-] ve -ивать [-kivat'] ekleri, bu fiile sürdürülebilirlik veya tekrarlılık anlamı katan, aynı zamanda argo dilde yaygın olarak görülen kelime türetme kalıplarıdır. Bu yapı, Plutser-Sarno’nun Büyük Rus Küfür Sözlüğü (2005) ve Elistratov’un Rus Argosu Sözlüğü (2000) gibi kaynaklarda detaylıca incelenen, standart dildeki fiillere kaba ve küfürlü karşılıklar oluşturma eğiliminin bir örneğidir.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

Спиздякиваться [s-piz-dya-ki-vat'-sya] fiili, kelimenin orijinal anlamı olan “saklanmak” veya “ortadan kaybolmak” fiilinden çok daha sert, kaba ve aşağılayıcı bir tona sahiptir. Standart dildeki скрываться [skrıy-vat'-sya] fiilinin küfürlü ve pejoratif karşılığıdır. Bu fiil, genellikle bir kişinin sorumluluktan kaçmak, bir sorunla yüzleşmemek, korkakça veya alçakça bir yerden gizlenmek suretiyle ortadan kaybolduğunu ifade etmek için kullanılır. İfade, kişinin eylemini küçümseme, hor görme veya alay etme niyeti taşır.

Sosyodilbilimsel açıdan, bu tür fiiller Levin'in (1986) belirttiği gibi pasif-agresif bir yapıya sahiptir; konuşmacı, gizlenen kişiye karşı duyduğu öfke veya küçümsemeyi doğrudan değil, kelimenin kaba seçimi aracılığıyla ifade eder. Özellikle Rusya'daki hapishane kültürü ve yeraltı argosunda (феня [fe-nya]), suçluların adaletten veya diğer suçlulardan kaçmak için ortadan kaybolma eylemlerini tanımlarken bu tür fiillerin kullanımı yaygındır (Chalidze, 1977; Galeotti, 2018). Kelime, sadece fiziksel olarak saklanmayı değil, aynı zamanda verilen bir sözden dönmeyi, bir işten kaytarmayı veya bir tartışmadan kaçmayı da ima edebilir. Zemskaya'nın (1996) 20. yüzyıl sonu Rus dilindeki değişimler üzerine yaptığı çalışmalarda bahsedildiği gibi, bu tür argo ifadeler, toplumsal normlara karşı bir isyanı veya otorite reddini yansıtan dilsel araçlar olarak işlev görür.

4. KAYNAKÇA

• Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
• Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
• Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
• Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
• Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).