Спиздяшивать
(Spizdyaşivat)- Çalmak, aşırmak, yürütmek (Aşırı Kaba Argo): Bir şeyi gizlice, pervasızca veya küçümseyerek ele geçirmek. Eylemin kendisinin kaba ve aşağılık olduğunu vurgulayan, son derece küfürlü bir fiil.
1. Örnek Cümle:- Кто-то спиздяшивает мои сигареты из пачки! [kto-ta spiz-dya-şi-vat mayi siga-rye-tı iz paç-ki!]
- Birileri paketten sigaralarımı çalıyor/yürütüyor!
2. Örnek Cümle:- Я думал, он порядочный, а он, оказывается, всё время спиздяшивал по мелочи. [ya du-mal, on pa-rya-daç-nıy, a on, a-ka-zı-va-yetsya, vsyo vrye-mya spiz-dya-şi-val pa mye-la-çi.]
- Ben onu dürüst sanırdım, oysa meğerse sürekli ufak tefek şeyler çalıyormuş.
3. Örnek Cümle:- У меня спиздяшивали кошелек в метро. [u min-ya spiz-dya-şi-va-li ka-şe-lyok v mit-ro.]
- Metroda cüzdanımı çalmışlar/aşırmışlar.
- Çalmak, aşırmak, yürütmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Спиздяшивать
Latin Transkripsiyonu: Spizdyaşivat
Okunuşu ve Vurgu: [spiz-dya-şi-vat’]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Спиздяшивать [spiz-dya-şi-vat’] fiili, Rusçadaki en kaba ve müstehcen küfür köklerinden biri olan пизд- [pizd] kökünden türemiştir. Bu kök, başlangıçta kadın cinsel organını ifade ederken, zamanla çeşitli fiiller ve isimler türeterek geniş bir anlam yelpazesi kazanmıştır. Fiilin yapısı incelendiğinde, с- [s] ön eki eylemin tamamlanmışlığını veya yönünü belirtirken, -яш- [-yaş] eki, genellikle argo ve küfürlü dilde eylemi yoğunlaştıran, küçümseyen veya tekrarlayan bir anlam katan bir ektir. -ивать [-ivat’] son eki ise fiilin süreklilik, tekrarlama veya alışkanlık bildiren durumunu (eksik fiil kipi) ifade eder. Dolayısıyla, kelimenin kendisi, çalma eylemine aşırı derecede kaba, küçümseyici ve pervasız bir ton katmaktadır. Vasmer'ın çalışmaları Rus dilinin tarihi gelişimini ve Proto-Slav kökenlerini ortaya koyarken, Plutser-Sarno'nun sözlüğü bu tür müstehcen kelimelerin yapısal anatomisini detaylandırmaktadır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Спиздяшивать [spiz-dya-şi-vat’] fiili, 'çalmak', 'aşırmak', 'yürütmek' anlamlarına gelir ancak bu eylemi son derece kaba ve aşağılayıcı bir üslupla ifade eder. Bu kelime, genellikle sokak argosunda, hapishane jargonunda (феня [fe-nya]) ve gayri resmi, rahat ortamlarda kullanılır. Normal, saygın bir konuşmada yeri yoktur ve kullanıldığında dinleyici üzerinde güçlü bir şok veya aşağılama etkisi yaratır. Eylemin sadece hırsızlık olduğunu değil, aynı zamanda bunu yapan kişinin ahlaki yozlaşmasını veya eylemin pervasızlığını vurgular. Plutser-Sarno, Elistratov ve Mokienko & Nikitina gibi argoyu inceleyen dilbilimciler, bu tür kelimelerin Rus toplumunda belirli alt kültürlerin ve sosyal grupların bir parçası olarak nasıl işlev gördüğünü belirtmişlerdir. Levin'in müstehcen ifadeler üzerine yaptığı çalışmalar, bu kelimelerin dilsel pragmatiğini ve konuşucunun duygusal durumunu nasıl yansıttığını açıklar. Galeotti ve Chalidze'nin eserleri, Sovyet dönemi ve sonrası Rusya'sındaki suç dünyasının ve yeraltı jargonu феня [fe-nya] dilinin bu tür ifadelerle nasıl şekillendiğini gözler önüne sermektedir. Bu fiil, çalma eylemini küçümseyen, alaycı veya umursamaz bir tavırla gerçekleştiren kişileri tanımlamak için de kullanılır. Post-Sovyet dönemde, dilin genel olarak kaba ifadelerle daha da serbestleştiği Zemskaya ve Sannikov'un çalışmalarıyla da desteklenmektedir.
4. KAYNAKÇA
- Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).