1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: СПИЗДОВЫВАТЬСЯ
Latin Transkripsiyonu: Spizdovyvat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [spi-zda-vı-vat'-sya]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

«СПИЗДОВЫВАТЬСЯ» fiili, Rusçanın dört ana küfür kökünden biri olan «пизд-» kökeninden türemiştir. Bu kök, kadın cinsel organını ifade eden «пизда [piz-da]» kelimesinden gelmektedir. Fiilin yapısı, «с-» (uzaklaşma, ayrılma anlamı katan ön ek), «пизд-» (kök), «-ов-» (fiil yapıcı ek), «-ывать-» (süreklilik ve tekrar belirten ek) ve «-ся» (dönüşlülük veya edilgenlik belirten son ek) unsurlarından oluşur. Bu birleşim, kelimenin temelinde yatan cinsel küfür anlamını, eylemin kendisinden (kaybolmak, kaçmak) ayrılmaz bir kaba ve aşağılayıcı tonla birleştirir. «Васмер [Vasmer]» gibi etimologlar, bu tür köklerin Proto-Slav dönemlerine kadar uzandığını belirtir.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

«СПИЗДОВЫВАТЬСЯ» kelimesi, konuşucunun aşırı derecede öfke, küçümseme veya bıkkınlık ifade ettiği son derece kaba ve aşağılayıcı bir fiildir. Anlam olarak «смываться [smı-vat'-sya]» (ortadan kaybolmak, tüymek) fiiline benzer, ancak «пизд-» kökünün eklenmesi, kelimeye muazzam bir küfür ve saldırganlık yükler. Bu tür ifadeler, «Плуцер-Сарно [Plutser-Sarno]» ve «Елистратов [Yelistratov]» gibi araştırmacıların çalışmalarında da belirtildiği gibi, Rusçadaki ağır küfür kategorisine aittir ve günlük konuşmada veya resmi olmayan ortamlarda bile çoğu zaman tabu kabul edilir. Kelime, genellikle bir durumdan hızlıca ve çoğu zaman sorun çıkararak veya sorumluluktan kaçarak uzaklaşan bir kişiyi tanımlar. Bu kaçış, korkakça, saygısızca veya bir tür aldatmanın ardından gerçekleşebilir. «Левин [Levin]»'in «Об обсценных выражениях русского языка [Ob obstsenih vırajeniyah russkava yazıka]» adlı çalışmasında belirttiği gibi, bu tür fiiller genellikle konuşucunun aşırı öfkesini ve karşısındakini tamamen reddetme arzusunu yansıtır. «Мокиенко [Mokiyenko]» ve «Никитина [Nikitina]»'nın «Большой словарь русского жаргона [Bal'şoy slovar' russkava jargona]» adlı eserlerinde bu tür kelimelerin kriminal argodaki yerini vurgulanır. Özellikle hapishane ortamında, yani «феня [fe-nya]» argosunda, bu tür kelimeler, hiyerarşiyi, itaatsizliği veya güç gösterisini belirtmek için kullanılır. Birinin «спиздовываться» diye nitelendirilmesi, onun değersiz, korkak ve güvenilmez olduğu anlamına gelir. «Земская [Zemskaya]»'nın «Русский язык конца XX столетия [Russkiy yazık kontsa dvatsatava stoletiya]» adlı eseri, bu tür agresif dilin Sovyet sonrası dönemde, toplumsal çözülme ve hoşnutsuzlukla birlikte nasıl daha da yaygınlaştığını gösterir. Kelime, kişinin otoriteye veya toplumsal kurallara karşı duyduğu nefreti ifade etme biçimi olarak da işlev görebilir.

4. KAYNAKÇA

• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
• Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
• Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
• Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).