Спиздовывать
(Spizdovıvat')- Çalmak, aşırmak: Bir şeyi izinsiz ve pervasızca, genellikle tekrar eden şekilde veya küçümseyici bir tutumla almak. Eylemin kendisine ek olarak, hırsızın mağdura veya toplumsal normlara karşı duyduğu saygısızlığı vurgular.
1. Örnek Cümle:- У меня кто-то постоянно спиздовывает ручки со стола! [u min-ya kto-ta pas-ta-yan-na spi-zdo-vı-vayet ruç-ki sa sta-la!]
- Masamdan sürekli birileri kalemleri aşırıyor!
2. Örnek Cümle:- Он спиздовывает идеи у других, даже utanmıyor. [on spi-zdo-vı-vayet i-de-i u dru-gih, da-je u-tan-mi-yot]
- Başkalarından fikir çalıyor, hatta utanmıyor bile.
- Çalmak
- Aşırmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Спиздовывать
Latin Transkripsiyonu: Spizdovyvat'
Okunuşu ve Vurgu: [spi-zdo-vı-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Fiil, Rusçanın en kaba ve yaygın küfür köklerinden biri olan пизда [piz-da] (kadın cinsel organı) kelimesinden türetilmiştir. Fiilin yapısı, bir tamamlanma veya bir şeyin alınmasını ima eden с- [s-] ön ekini ve tekrar eden veya süregelen bir eylemi belirten -овывать [-ovıvat'] son ekini içerir. Bu kelime, Rus argo ve küfür literatüründe Plutser-Sarno'nun "Büyük Rus Küfür Sözlüğü"nde detaylıca incelenir. пизда [piz-da] kökünün fiillerde kullanılması, eyleme aşırı bir kabalık, hiddet veya küçümseme katarak, sıradan bir "çalmak" fiilinden çok daha saldırgan ve aşağılayıcı bir anlam yükler. Vasmer'in etimolojik çalışmalarında пизда [piz-da] kelimesinin Proto-Slavca kökenleri detaylı olarak açıklanır ve bu da kelimenin Slav dillerindeki derin ve kadim varlığını gösterir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Спиздовывать [spi-zdo-vı-vat'] fiili, yalnızca "çalmak" veya "aşırmak" anlamına gelmez; aynı zamanda eylemin kaba, pervasız, aşağılayıcı veya hırsızın mağdura karşı gösterdiği tam bir saygısızlığı ifade eder. Bu tür fiiller, özellikle sokak argosunda ve феня [fe-nya] olarak bilinen Rus hapishane jargonunda yaygındır. Mokienko ve Nikitina'nın "Büyük Rus Jargonu Sözlüğü"nde belirtildiği üzere, bu tür kelimeler genellikle suç dünyasının ve anti-sosyal grupların değerlerini yansıtır. Varlığı ve kullanımı, otoriteye, mülkiyete ve toplumsal normlara karşı bir meydan okuma olarak görülebilir. Kelime, eşyaların izinsiz, aleni bir saygısızlıkla veya tekrar tekrar çalınması durumlarını tanımlamak için kullanılır. Örneğin, birinden sürekli küçük eşyaların aşırması durumunda bu fiil tercih edilebilir. Chalidze'nin "Criminal Russia" adlı eserinde ele aldığı Sovyet dönemi suçlu psikolojisi ve Galeotti'nin "The Vory" adlı eserindeki hırsız kültürü, bu tür kaba ve sahiplenici dilin kökenlerini ve işlevlerini anlamada yardımcı olur. Kelime, çoğu zaman sadece fiziksel hırsızlığı değil, aynı zamanda metaforik olarak bir şeyin "kaybolduğunu" veya "mahvolduğunu" kaba bir şekilde ifade etmek için de kullanılır, ancak ana anlamı "çalmak"tır.
4. KAYNAKÇA
- Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).