Смех-смехом, а пизда кверху мехом
(Smekh-smekhom, a pizda kverhu mekhom)- Şaka bir yana, gerçek apaçık ortada / Her şeyin bir sonu var, gerçekler ortaya çıkar: Şaka veya hafifletme ne kadar sürerse sürsün, kaçınılmaz ve çoğu zaman hoş olmayan temel gerçeklerin varlığını vurgular. Bir durumun veya konunun yüzeysel neşesinin altında yatan çıplak, ham ve kaba gerçeği ifade eder. Esprili bir başlangıçtan sonra, konunun ciddiyetine veya kabalığına ani ve şok edici bir geçiş yapar.
- Смех-смехом, а пизда кверху мехом, Петрович, пора бы делом заняться. [smyekh-smyekh-am, a piz-da kvyer-hu mye-kham, pyet-ro-viç, pa-ra bı dye-lam za-nyat-sa.]
- Şaka bir yana, gerçekler apaçık ortada, Petroviç, artık işe koyulma zamanı.
- Они тут смеялись над моими проблемами, но, смех-смехом, а пизда кверху мехом, ведь ситуация-то серьёзная. [a-ni tut smyi-ya-lis' nat ma-i-mi prap-lye-ma-mi, no, smyekh-smyekh-am, a piz-da kvyer-hu mye-kham, vyet' si-tu-a-tsi-ya-ta syer'-yoz-na-ya.]
- Burada sorunlarıma gülüyorlardı ama şaka bir yana, gerçekler apaçık ortada, durum cidden ciddi.
1. Örnek Cümle:
2. Örnek Cümle:
- Gülme gülmeyle, ama am üstü kürkle.
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Смех-смехом, а пизда кверху мехом
Latin Transkripsiyonu: Smekh-smekhom, a pizda kverhu mekhom
Okunuşu ve Vurgu: [smyekh-smyekh-am, a piz-da kvyer-hu mye-kham]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu ifade, iki ayrı yapıdan oluşan Rusça bir atasözüdür (поговорка [pa-ga-vor-ka]). Birinci kısım "Смех-смехом" [smyekh-smyekh-am] olup, kelime anlamı "gülüş gülüşle" veya "gülmek gülüşle"dir. Bu yapı, genellikle "şaka bir yana" veya "şakası bir yana" anlamında kullanılan, bir konudan ciddiyete geçişi bildiren sabit bir ifadedir. Смех [smyekh] kelimesi Proto-Slavca *směxъ kökünden gelir ve kahkaha, gülme anlamına gelir. İkinci kısım ise son derece kaba ve müstehcen bir ifadedir: "пизда кверху мехом" [piz-da kvyer-hu mye-kham]. Пизда [piz-da] kelimesi kadın cinsel organını ifade eden ve Rusçadaki en eski ve temel küfür köklerinden biridir (Vasmer, Plutser-Sarno). Кверху [kvyer-hu] zarfı "yukarı doğru", "yüzü yukarı" anlamındadır. Мехом [mye-kham] ise "kürkle" veya "kürk tarafı" anlamında, мех [mye-kh] (kürk) kelimesinin araç halidir. Bu ikinci kısım, kaba bir biçimde "amın kürk tarafı yukarıda" gibi doğrudan bir görsel çağrışım uyandırır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Bu atasözü, Rus dilindeki en müstehcen ve keskin ifadelerden biri olup, neşeli veya kaygısız bir sohbetten ani ve sert bir gerçekliğe geçişi vurgulamak için kullanılır. İfadenin ilk kısmı olan "Смех-смехом" [smyekh-smyekh-am], yani "şaka bir yana", dinleyicinin dikkatini daha ciddi, kaçınılmaz veya hoş olmayan bir duruma çekmeye yarayan bir geçiş cümlesidir. Ancak bu geçiş, ikinci kısmın aşırı kabalığı nedeniyle güçlü bir şok edicilik ve pragmatik etki yaratır (Levin). İfadenin tamamı, şaka veya hafife almalar ne kadar sürerse sürsün, değişmez, temel ve çoğu zaman çirkin gerçeklerin varlığını ve sonunda kendini göstereceğini ima eder. İkinci kısım olan "пизда кверху мехом" [piz-da kvyer-hu mye-kham], sadece kaba bir cinsel ima olmanın ötesinde, doğal ve ilkel bir gerçeği, bir nevi "her şeyin çıplak gerçeğiyle ortaya çıkması" durumunu temsil eder. Tıpkı kürk dışarıya değil de içe giyildiğinde kürk tarafının gizli kalması gibi, bu ifade de bu gizliliğin bozulduğunu ve gerçeklerin açığa çıktığını vurgular. Bu, Rus kültürel bilincinde, özellikle ağır küfürlerin (Plutser-Sarno) mitolojik ve pagan kökleriyle (Uspensky) ilişkilendirilen bir tür "yerine oturmuşluk" veya "kaçınılmazlık" hissini yansıtır. Sokak argosunda ve halk dilinde, bir durumun ne kadar önemsiz görünse de, özünde çok daha kaba veya karmaşık bir gerçekliğe işaret ettiğini belirtmek için kullanılır. Konuşan kişi, karşısındaki kişinin ya da durumun yüzeysel bir neşeyle örtülen iç yüzünü, en temel ve ham haliyle ortaya koymak istediğinde bu atasözüne başvurur. Bu tür ifadeler, sıklıkla otorite reddi ve toplumsal normlara meydan okuma bağlamında (Elistratov, Mokienko & Nikitina) kendine yer bulur.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen Иfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Uspensky, B. A. (1994). Мифологический аспект русской экспрессивной фразеологии (Rus Ekspresif Frazeolojisinin Mitolojik Boyutu).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).