1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Смандюриваться
Latin Transkripsiyonu: Smandyurivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [sman-dyu-ri-vat'-sya]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

Bu fiil, Rusçadaki oldukça kaba ve müstehcen bir küfür kökü olan `манда` [man-da] kelimesinden türemiştir. `Манда` [man-da], kadın cinsel organı anlamına gelen bir küfürdür ve bu kökten türeyen kelimeler genellikle küçümseme, işe yaramazlık, tembellik veya utanç verici bir durumu ifade eder. `Смандюриваться` [sman-dyu-ri-vat'-sya] fiilindeki `с-` ön eki, bir eylemin tamamlanması veya bir yerden uzaklaşmayı işaret ederken, `-иваться` [i-vat'sya] son eki fiilin süreklilik, alışkanlık veya edilgen/dönüşlü bir anlam taşıdığını gösterir. Kelime, “alçakça sıvışmak”, “korkakça kaçmak” veya “utanarak kaybolmak” gibi olumsuz ve kaba bir kaçış biçimini ifade eder.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

`Смандюриваться` [sman-dyu-ri-vat'sya] kelimesi, standart Rusçada yer almayan, kaba argo (арго [ar-go]) veya sokak dili (жаргон [jar-gon]) kategorisine giren bir ifadedir. Esas anlamı olan “kaçmak” veya “sıvışmak” eylemini, bu eylemi gerçekleştiren kişiye karşı güçlü bir küçümseme, alaycılık veya öfke tonu katarak ifade eder. Bu fiili kullanan kişi, eylemi gerçekleştiren kişinin korkak, sorumsuz veya utanç verici bir şekilde ortadan kaybolduğunu ima eder. Özellikle bir görevden, sorumluluktan, zor bir durumdan veya hesap vermekten kaçmak için kullanılır.

Kelimedeki küfür kökü, ona güçlü bir olumsuz çağrışım ve düşük sosyodilsel bir kayıt verir. Rusça küfürlerinin (мат [mat] yerine kullanılan kavram) analizi, bu tür ifadelerin sadece hakaret amaçlı olmadığını, aynı zamanda bir durumu veya bir eylemi son derece aşağılayıcı bir şekilde tanımlamak için de kullanıldığını göstermektedir. Bu bağlamda, `смандюриваться` [sman-dyu-ri-vat'sya], “sıradan bir kaçış” değil, “alçakça bir kaçış” anlamını taşır. Kelime, gençlik argosunda, günlük konuşmalarda veya öfke anlarında, resmi olmayan ve samimiyetsiz bağlamlarda sıklıkla karşımıza çıkar. Hapishane argosunda (феня [fe-nya]) doğrudan bir terim olmasa da, küfür kökü taşıması nedeniyle bu tür dil ortamlarına yakın durur.

4. KAYNAKÇA

• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
• Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
• Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).