1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Смандюливаться
Latin Transkripsiyonu: Smandyulivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [sman-dyu-li-vat-sya]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

«Смандюливаться» fiili, Rusça küfür jargonunun derinlerine kök salmış, kadın cinsel organını ifade eden kaba bir terim olan «манда» [man-da] kelimesinden türemiştir. Bu kök kelime, Proto-Slavca dönemine ait olmamakla birlikte, Rus diline daha çok Fin-Ugor dillerinden veya yerel argodan girmiş olup, Vasmer'in etimolojik sözlüğünde de benzer kökenler işaret edilmektedir. Rusçada küfür köklerinden türetilen fiiller, genellikle doğrudan anatomik anlamlarını yitirerek, belirli eylemleri veya durumları ifade eden yoğun ve olumsuz çağrışımlı anlamlar kazanır.

«Смандюливаться» kelimesindeki «с-» [s] ön eki, bir eylemin tamamlanmasını, sonuçlanmasını veya bir yerden ayrılmayı, uzaklaşmayı ifade ederken, «-ивать» [-i-vat’] son eki fiile süreklilik veya tekrarlanma anlamı katar. «-ся» [-sya] dönüşlülük (reflexive) eki ise eylemin özne üzerinde gerçekleştiğini veya eylemin öznenin kendisiyle ilgili olduğunu vurgular. Bu yapı, Plutser-Sarno ve Elistratov’un çalışmalarında da belirtildiği üzere, argoda sıklıkla görülen ve eyleme kaba, hor görücü bir ton katan bir dilbilgisel mekanizmadır. Bu bağlamda, kelime aslen bir yerden hızlıca, çoğu zaman izinsiz veya sorumluluktan kaçarak ayrılma eylemini, kaba ve alaycı bir şekilde ifade etmek için kullanılmıştır.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

«Смандюливаться» kelimesi, Rusça argoda «смываться» [smı-vat-sya] fiilinin çok daha kaba, müstehcen ve aşağılayıcı bir karşılığıdır. Kullanım alanı, herhangi bir ortamdan aniden, gizlice, genellikle sorumluluktan kaçmak veya yakalanmaktan kurtulmak amacıyla sıvışmayı, tüymeyi veya defolup gitmeyi ifade eder. Mokienko ve Nikitina'nın Rus Jargonu Sözlüğü'nde vurgulandığı gibi, bu tür küfürlü türevler, eylemin kendisini sıradan bir ayrılıştan öteye taşıyarak, yapan kişiye karşı güçlü bir hor görme, tiksinti veya öfke duygusunu yansıtır.

Bu fiil, gündelik konuşmalardan suç dünyası jargonuna (феня [fe-nya]) kadar geniş bir yelpazede kullanılabilir. Örneğin, hapishane kültüründe (Chalidze, Galeotti), bir mahkumun kavga veya cezadan kaçması durumunda bu fiil kullanılabilir. Ayrıca, Sovyet dönemi ve sonrası Rusya'da, özellikle disiplinsiz veya yasa dışı davranışları tanımlarken, otoriteye karşı bir meydan okuma veya umursamazlık ifadesi olarak da işlev görmüştür. Zemskaya'nın 20. yüzyıl sonu Rus dili üzerine yaptığı çalışmalarda belirttiği gibi, post-Sovyet dönemde toplumsal değişimin getirdiği rahatlama ve kuralsızlık ortamı, bu tür kaba ifadelerin yaygınlaşmasına zemin hazırlamıştır. Kelime, kişinin bir durumu veya sorumluluğu "savuşturmasını" veya "sıvışıp gitmesini" vurgulayarak, eylemin ne kadar ani, saygısız ve genellikle hoşnutsuzlukla karşılandığını belirtir. Bu kelimenin kullanımı, Rus dilinde sıkça rastlanan ve duygu yoğunluğunu artıran müstehcen kökenli kelimelerin pragmatik bir örneğidir (Levin).

4. KAYNAKÇA

• Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
• Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
• Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
• Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
• Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).