Смандяриваться
(Smandyarivatsya)- Aceleyle ve kaba bir şekilde uzaklaşmak, sıvışmak, ortadan kaybolmak: Hoş olmayan bir durumdan veya sorumluluktan kaçınmak için aniden ve gizlice gitmek.
1. Örnek Cümle:- Когда начался скандал, он быстро смандярился. [kag-da na-çal-sya skan-dal, on bıs-tra sman-dya-ril-sya]
- Skandal başlayınca, o hızla sıvıştı (kayboldu).
2. Örnek Cümle:- Ну что ты тут стоишь? Давай, смандяривайся отсюда! [nu şto tı tut sta-iş? da-vay, sman-dya-ri-vay-sya at-syu-da]
- Ne dikiliyorsun burada? Hadi, sıvış buradan!
- Bir sorumluluktan veya zor durumdan kaçınmak için sinsice ortadan kaybolmak: Bir görevi veya yüzleşmeyi atlatmak amacıyla görünmez olmak.
1. Örnek Cümle:- Он всегда смандяривается, когда приходит время работать. [on fsig-da sman-dya-ri-va-yet-sya, kag-da pri-ho-dit vrye-mya ra-bo-tat']
- Çalışma zamanı gelince hep sıvışır (kaybolur).
2. Örnek Cümle:- Не успел я оглянуться, а он уже смандярился с деньгами. [nye us-pyel ya ag-lya-nut'-sya, a on u-je sman-dya-ril-sya s dyen'-ga-mi]
- Gözümü açıp kapayıncaya kadar o paralarla birlikte sıvışmıştı.
- Sıyışmak, sıvışmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Смандяриваться
Latin Transkripsiyonu: Smandyarivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [sman-dya-ri-vat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
«Смандяриваться» [sman-dya-ri-vat'-sya] fiili, Rusçadaki kaba ve argo kelime dağarcığına ait olup, kökenbilimsel olarak birkaç olası kaynağa işaret eder. Fiilin kökünde muhtemelen kadın cinsel organına atıfta bulunan arkaik küfür kökü «мандя» [man-dya] veya "boş konuşmak, oyalanmak" anlamına gelen «мандить» [man-dit'] fiili yatmaktadır. Bu "mand-" kökleri, Rus küfür dilinin eski Slav kökenlerine dayanır ve Plutser-Sarno (2005) gibi sözlüklerde detaylıca incelenir. Fiilin başında yer alan «с-» [s-] öneki, eylemin tamamlanmışlığını veya bir yerden uzaklaşmayı belirtir. Sonundaki «-ивать» [-i-vat'] soneki süreklilik veya tekrarlayan eylemi, «-ся» [-sya] dönüşlülük eki ise eylemin özne tarafından kendi üzerinde yapıldığını, yani "kendi kendine ortadan kaybolmak" anlamını güçlendirir. Dolayısıyla kelime, kaba bir tonla aceleyle veya gizlice uzaklaşma, sıvışma eylemini ifade eder. Bu etimolojik yapı, kelimeye sıradan bir "gitmek" fiilinden çok daha öte, aşağılayıcı veya küçümseyici bir anlam yükler.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
«Смандяриваться» [sman-dya-ri-vat'-sya] kelimesi, Rus dilinin argo ve gayriresmi katmanlarında "aceleyle uzaklaşmak, sıvışmak, ortadan kaybolmak" anlamlarında kullanılan kaba bir fiildir. Temel olarak standart dildeki «смываться» [smı-vat'-sya] (sıvışmak, yok olmak) fiilinin daha müstehcen ve aşağılayıcı bir karşılığıdır. Bu kelime, genellikle bir kişinin hoş olmayan bir durumdan, sorumluluktan, tartışmadan veya cezadan kaçmak amacıyla aniden ve gözden kaybolması durumlarını tanımlamak için kullanılır. Konuşanın, bahsedilen kişinin bu eylemini onaylamadığını, hatta hor gördüğünü belli eden güçlü bir duygusal yüke sahiptir. Söz konusu kişinin karakter zayıflığına, korkaklığına veya kurnazlığına vurgu yapar. Geniş Rus argosu, yani «феня» [fe-nya] ve cezaevi jargonu ile de bağlantılı olabilir; çünkü bu tür ortamlarda hızlı ve fark edilmeden ortadan kaybolmak bir hayatta kalma stratejisi olabilirdi (Chalidze, 1977; Galeotti, 2018). Kelimenin kaba yapısı, konuşmacının öfkesini, hayal kırıklığını veya alaycılığını ifade etmesine olanak tanır. Genellikle samimi ama kaba arkadaş ortamlarında veya aşağılama maksatlı konuşmalarda duyulur. Kelime, standart dışı dilin, özellikle de "küfür" olarak nitelendirilebilecek kelime dağarcığının bir parçası olup, Rus toplumunda özellikle zorba veya korkakça davranışları tasvir etmek için kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).