1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Смандячиваться
Latin Transkripsiyonu: Smandyaçivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [sman-dYА-çi-vat'-sya]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

«Смандячиваться» fiili, Rusça argo ve ağır küfürlü jargonda yer alan, son derece kaba ve aşağılayıcı bir ifadedir. Kelimenin kökeni, kadın cinsel organını ifade eden kaba ve müstehcen bir terim olan «манда» [man-da] kelimesine dayanır. Bu kök, Rusçanın en eski ve en derin küfür köklerinden biridir ve Plutser-Sarno (2005) gibi kaynaklarda detaylıca incelenmiştir. Fiilin oluşumunda, genellikle kaba, zorlayıcı veya küçümseyici bir eylemi anlatan fiil ekleri olan «-ячить» veya «-ячиваться» kullanılmıştır. Baştaki «с-» ön eki ise, eylemin tamamlandığını veya bir yerden uzaklaşma, ayrılma anlamını pekiştirir. Dolayısıyla, kelimenin temelinde «kaçmak», «uzaklaşmak» veya «tüymek» eylemi yatsa da, kökenindeki cinsel çağrışım ve kaba ekler nedeniyle çok daha ağır ve aşağılayıcı bir anlam taşır.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

Bu fiil, Rus dilindeki en müstehcen ve agresif ifadelerden biri olarak kabul edilir. Kullanımı, konuşmacının aşırı öfkesini, küçümsemesini veya alaycılığını yansıtır. Genellikle bir kişinin korkakça, onursuzca veya utanç verici bir şekilde bir durumdan veya sorumluluktan kaçtığını belirtmek için kullanılır. Toplum içinde eğitimli veya saygın kişiler tarafından neredeyse hiç kullanılmaz; esas olarak alt kültürlerde, özellikle de hapishane jargonu (феня [fe-nya]), sokak argosu ve ağır küfür kullanan çevrelerde yaygındır. Levin (1986) ve Zemskaya (1996) gibi sosyodilbilimciler, Rusçadaki müstehcen ifadelerin pragmatik işlevlerini ve toplumdaki yerlerini araştırmışlardır. «Смандячиваться» kelimesi, sadece kaçışı değil, aynı zamanda kaçan kişinin karakterine yönelik sert bir eleştiriyi de içerir; zira kelimenin kökeni itibarıyla, kaçan kişiye yönelik cinsel aşağılama ve onun zayıflığına, ‘erkekçe’ olmayan davranışına yönelik bir imada bulunur. Erkekler arasında, başka bir erkeği korkaklıkla veya kadınsı bir tavırla suçlamak amacıyla da kullanılır. Bu türden ağır küfürlü kelimeler, çoğu zaman mevcut otoriteleri reddetme, toplumsal normlara meydan okuma ve belirli bir sosyal gruba aidiyet belirtme aracı olarak da işlev görür.

4. KAYNAKÇA

• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
• Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
• Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).