1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Смандяшиваться
Latin Transkripsiyonu: Smandyaşivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [sman-dya-şi-vat-sya]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

Смандяшиваться [sman-dya-şi-vat-sya] fiili, Rus argosunda sıkça rastlanan, kaba ve müstehcen köklere dayalı ancak zamanla farklı bir anlama bürünmüş bir kelimedir. Kelimenin kökeni, kadın cinsel organını ifade eden aşırı kaba bir kelime olan манда [man-da] veya türevi мандя [man-dya] kelimesine dayanmaktadır. Bu kelime kökü, Rus dilindeki en temel küfür köklerinden biriyle ilişkilidir. Fiilin başına gelen с- [s] ön eki, bir eylemin tamamlanmasını, sonuçlanmasını veya bir yerden ayrılmayı, uzaklaşmayı ifade ederken, -иваться [-ivatsya] son eki ise fiile devamlılık veya tekrarlama anlamı katan edilgen bir yapıdır. Asıl kökün müstehcenliği, fiile kaçmak veya sıvışmak eylemine yönelik aşağılayıcı, küçümseyici ve bazen de korkakça bir ton katmaktadır. Etimolojik olarak doğrudan bir "kaçma" anlamı içermese de, argoda bu tür müstehcen köklerden türeyen kelimelerin, yoğun duygusal ifade veya küçümseme amaçlı semantik kaymalara uğraması yaygın bir durumdur. Bu, kelimenin sadece bir yerden ayrılmaktan ziyade, utanarak, korkarak veya sorumluluktan kaçarak "tüymek" gibi bir eylem olarak algılanmasına yol açmıştır. Plutser-Sarno'nun çalışmalarında belirtildiği gibi, Rusça argo, müstehcen kelime köklerini farklı ön ek ve son eklerle birleştirerek yeni anlamlar türetme konusunda oldukça zengindir.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

Смандяшиваться [sman-dya-şi-vat-sya] kelimesi, konuşma dilinde ve argoda, genellikle olumsuz bir durumdan veya sorumluluktan kaçmak, gizlice veya aceleyle bir yerden uzaklaşmak eylemini tanımlar. Bu ifade, bireyin bir soruna karşı durmak yerine kaçmayı tercih ettiğini ima eder ve çoğu zaman korkaklık, sorumsuzluk veya utanma gibi duygusal çağrışımlar taşır. Kelimenin taşıdığı müstehcen köken, kaçış eylemine ek bir küçümseme ve aşağılama unsuru katarak, eylemin ne kadar "değersiz" veya "rezil" olduğunu vurgular. Mokienko ve Nikitina'nın Rus jargonu üzerine yaptıkları araştırmalar, bu tür kelimelerin toplumsal alt kültürlerde, özellikle de bir zorunluluktan veya bir başkasının emrinden kaçma durumlarında sıkça kullanıldığını göstermektedir. Sovyet dönemi ve sonrasında, özellikle yeraltı dünyası veya suç ortamlarında, bir kişinin 'işi bırakıp sıvışması' veya 'gözden kaybolması' gibi durumları ifade etmek için bu tür argo ifadeler önem kazanmıştır. Zemskaya'nın 20. yüzyıl Rus dilindeki değişimleri incelemesi, bu tür ifadelerin, toplumsal normlara bir tür başkaldırı veya ironik bir dil oyunu olarak da ortaya çıktığını belirtir. Kelime, bir yerden fiziki olarak kaçmanın yanı sıra, bir yükümlülükten, bir tartışmadan veya istenmeyen bir durumdan sıyrılma anlamında da mecazi olarak kullanılabilir. Kullanım alanları genellikle gayri resmi arkadaş ortamları, sokak dili veya otoriteye karşı eleştirel bir tutum sergileyen bağlamlardır.

4. KAYNAKÇA

• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
• Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).
• Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
• Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).