Смандяшиться
(Smandyaşitsya)- Sorumluluktan, hoş olmayan bir durumdan sıvışmak, tüymek: Bir görevden, ödemeden, tartışmadan veya herhangi bir sıkıntılı durumdan gizlice, hızla ve genellikle korkakça uzaklaşmak.
1. Örnek Cümle:- Он обещал помочь, а потом взял и смандяшился. [on abeşal pamoc, a patom vzyal i sman-dya-şilsya]
- Yardım edeceğine söz verdi, sonra da sıvıştı/tüydü gitti.
2. Örnek Cümle:- Когда пришло время платить, он быстро смандяшился. [kagda prişlo vremya platit, on bıst-ra sman-dya-şilsya]
- Ödeme zamanı gelince, çabucak ortadan kayboldu/tüydü.
- Bir yerden aceleyle ve gizlice uzaklaşmak, toz olmak: Fark edilmeden, bir şeyden veya birinden kaçarak bir yerden ayrılmak.
1. Örnek Cümle:- Не стой тут, смандяшивайся, пока тебя не поймали! [ni stoy tut, sman-dya-şi-vay-sya, paka tibya ni poy-ma-li]
- Burada durma, toz ol/tüy buradan, yakalanmadan!
- Sıvışmak
- Ortadan kaybolmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Смандяшиться
Latin Transkripsiyonu: Smandyaşitsya
Okunuşu ve Vurgu: [sman-dya-şit-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçada bir işi tamamlamak, bir yerden uzaklaşmak veya bir durumdan ayrılmayı ifade eden ‘с-’ (s-) ön ekini, Rusçadaki dört temel küfür kökünden biri olan `манда` [man-da] kelimesinin türevi olan `мандя` [man-dya] kökünü ve eylemin beklenmedik, ani veya pejoratif bir şekilde gerçekleştiğini belirten ‘-шиться’ (-şitsya) son ekini birleştirerek oluşmuştur. `Манда` [man-da] kelimesi kadın cinsel organını ifade eden son derece kaba bir terim olup, argo ve küfürlü kullanımlarda genellikle olumsuz durumları, zorlukları veya kişinin değersizliğini ima etmek için mecazi olarak da kullanılır. Dolayısıyla, `смандяшиться` [sman-dya-şit-sya] fiili, kelimenin tam anlamıyla “bir mandalık durumuna düşerek/girerek ortadan kaybolmak” gibi bir çağrışım taşır, ancak asıl anlamı “kaba veya sorumsuz bir şekilde sıvışmak, tüymek”tir. Bu yapı, eylemin kendisinden ziyade, eylemi yapan kişinin umursamazlığını veya korkaklığını vurgular.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Смандяшиться [sman-dya-şit-sya] fiili, özellikle Rusya'nın gündelik argo ve küfürlü dilinin ayrılmaz bir parçasıdır. Bu kelime, bir kişinin bir sorumluluktan, bir tartışmadan, bir ödemeden veya genel olarak hoş olmayan bir durumdan hızla ve genellikle gizlice uzaklaşmasını tanımlar. Eylemin gerçekleşme biçimine kaba ve aşağılayıcı bir ton katar. Bu tür kelimelerin yaygınlığı, Sovyetler sonrası dönemde dilin resmi kısıtlamalardan kurtulmasıyla birlikte artmış ve halk arasındaki samimi, çoğu zaman düşmanca iletişimde kendine yer bulmuştur. Özellikle hapishane argosu феня [fe-nya] ve sokak jargonu içinde bu tür fiiller, bireylerin birbirlerine karşı duydukları küçümsemeyi veya bir durumu hafife almayı ifade etmek için kullanılır. `Смандяшиться` [sman-dya-şit-sya] kelimesi, sadece fiziki bir kaçışı değil, aynı zamanda ahlaki bir zayıflığı veya sorumluluktan kaçınmayı da ima eder. Bu durum, Rus toplumunda güven ve dürüstlüğe atfedilen değeri ve bu değerlerin ihlaline verilen tepkinin dilsel bir yansımasıdır. Kelimenin kökenindeki `манда` [man-da] gibi küfürlü bir unsurun kullanılması, eylemin ciddiyetsiz, iğrenç veya son derece rahatsız edici algılandığını güçlendirir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.