1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Смандяшить
Latin Transkripsiyonu: Smandyaşit'
Okunuşu ve Vurgu: [sma-ndya-şit']

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

«Смандяшить» kelimesi, «çalmak» veya «aşırmak» anlamına gelen, argo ve kaba bir fiildir. Standart Rusça kökenlerden doğrudan türemeyişi, bu kelimenin büyük olasılıkla jargon veya argodan doğduğuna işaret etmektedir. Kelime, potansiyel olarak «мандя» kökünden türemiş olabilir ki bu kök, Rusça argoda oldukça kaba ve müstehcen bir çağrışıma sahiptir, ancak doğrudan küfür kategorisine girmez. «С-» (s-) ön eki genellikle bir eylemin tamamlanmasını veya bir şeyin çıkarılmasını belirtir. «-ить» (-it') son eki ise fiillerde sıkça kullanılan bir mastar ekidir.

Elistratov'un «Rus Argosu Sözlüğü» ve Mokienko & Nikitina'nın «Büyük Rus Jargonu Sözlüğü» gibi kaynaklarda da belirtildiği üzere, Rus argosu, mevcut kelimeleri değiştirerek veya daha canlı, çoğu zaman aşağılayıcı veya resmi olmayan bir anlam taşımak için tamamen yeni oluşumlar yaratarak oluşturulan böylesine etkileyici fiiller açısından zengindir. «Смандяшить» kelimesinin fonetiği de, sert ve yumuşak seslerin birleşimiyle, anlatım gücüne katkıda bulunur.

Vasmer'in «Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü»ne göre bu kelimenin mevcut haliyle doğrudan Proto-Slav kökleri bulunmamakla birlikte, Rusça konuşma dilinin ve suç argosunun daha yakın tarihindeki gelişiminin bir ürünüdür.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

«Смандяшить» fiili, öncelikli olarak gayriresmi konuşma dilinde kullanılır ve genellikle gençlik argosunda, hapishane argosunda (феня [fe-nya]) ve genel gündelik dilde bir şeyi çalma veya aşırma eylemini tanımlamak için karşımıza çıkar. Özellikle küçük çaplı hırsızlıkları veya fırsatçı aşırmaları ifade etmek için kullanılır. Daha resmi olan «украсть» [uk-rast'] kelimesine kıyasla hafif mizahi veya küçümseyici bir tını taşır, ancak yine de açıkça yasa dışı bir eylemi belirtir.

Chalidze'nin «Criminal Russia» ve Galeotti'nin «The Vory: Russia's Super Mafia» gibi eserlerde incelenen Rus suç argosu (Likhachev tarafından da «Hırsız Dilindeki İlkel Primitivizm Özellikleri» başlıklı çalışmasında derinlemesine ele alınmıştır) hırsızlık eylemlerini tanımlayan çok sayıda ve son derece nüanslı fiillerle doludur. Bu durum, suç dünyasının hiyerarşik ve çoğu zaman oportünist yapısını yansıtır. «Украсть» genel bir terimken, «смандяшить» daha hızlı, fırsatçı veya daha az «profesyonel» bir hırsızlık eylemini ima edebilir veya belirli bir sosyal gruba özgü bir üslup varyantı olarak kullanılabilir.

Bu kelimenin kullanımı aynı zamanda Sannikov'un «Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili»nde bahsettiği «dil oyunları»nın bir örneği olarak da görülebilir. Bu tür oyunlarda, ortak eylemler daha renkli, daha az doğrudan veya daha duygusal olarak yüklü kelimelerle yeniden adlandırılır. Bu yeniden adlandırma, argo dilinin bir özelliğidir; konuşmacıların kendilerini standart dil kullanıcılarından ayırmasına ve tanımlanan eyleme karşı belirli bir tutum sergilemesine olanak tanır.

«Смандяшить» terimi, standart edebi sözlüğün bir parçası olmaktan ziyade, gayriresmi dil katmanları içinde gelişen dinamik bir terimdir. Anlatım gücü, hafif yasa dışı eylemlerden ciddi suç faaliyetlerine kadar değişen bağlamlarda, konuşmacının niyetine ve belirli duruma bağlı olarak kullanılmasına olanak tanır. Terim, küfür kelimelerinin güçlü, doğrudan kabalığından kaçınır ancak kesinlikle gayriresmi ve bazen kaba dil alanına aittir.

4. KAYNAKÇA

• Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
• Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
• Likhachev, D. S. (1933). Черты первобытного примитивизма воровской речи (Hırsız Dilindeki İlkel Primitivizm Özellikleri).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
• Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).
• Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).