Смандячиваться
(Smandyaçivatsya)- Sıvışmak, tüymek, kendini kaybetmek: Bir yerden aceleyle, gizlice veya sorumluluktan kaçmak amacıyla ayrılmak.
1. Örnek Cümle:- Чувствовал, что дело пахнет керосином, поэтому решил по-быстрому смандячиваться. [çu-st-val, şto dye-la pah-nyet kye-ra-si-nam, pa-e-ta-mu re-şil pa-bı-stra-mu sman-dya-çi-vat'-sya]
- İşin bok yoluna gittiğini hissettim, o yüzden hızlıca sıvışmaya karar verdim.
2. Örnek Cümle:- Как только увидел ментов, сразу же смандячился в подворотню. [kak tol'-ka u-vi-dyel myen-tof, srazu je sman-dya-çil-sya v pad-va-rot-nyu]
- Polisleri görür görmez hemen ara sokağa tüydü.
- Kendini sıvıştırmak / Kendini kaçırmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Смандячиваться
Latin Transkripsiyonu: Smandyaçivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [sman-dya-çi-vat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Смандячиваться [sman-dya-çi-vat'-sya] fiili, Rus argosunda 'boş konuşmak, kandırmak, bir şeyi gizlice çalmak' gibi anlamlara gelen 'мандить' [man-dit'] fiilinden türemiştir. 'Мандить' [man-dit'] fiilinin kesin kökeni belirsiz olmakla birlikte, bazı dilbilimciler bu kelimeyi 'alaya almak, aptal yerine koymak' anlamlarına gelen Latince 'mandere' kelimesiyle ilişkilendirir. Bu köken, zamanla 'bir şeyi gizlice alıp sıvışmak' ve dolayısıyla 'kaçmak' anlamlarına evrilmiştir. Kelimeye eklenen 'с-' [s] ön eki eylemin tamamlandığını veya bir yerden uzaklaşmayı, '-ивать' [-i-vat'] son eki fiilin süreklilik ve tamamlanmamışlığını (imperfektifliğini) ve '-ся' [-sya] eki ise fiilin dönüşlülüğünü (refleksif) ifade eder. Bu yapı, eylemin özne tarafından kendine yönelik yapıldığını veya öznenin kendisiyle ilgili bir durumu ifade ettiğini gösterir, yani 'kendi kendini sıvıştırmak' veya 'kendi kendine bir yerden kaybolmak' anlamını pekiştirir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Bu fiil, özellikle hapishane ve suç dünyası argosunda, yani феня [fe-nya] kültüründe kök salmıştır. 'Kaçmak', 'tüyüp gitmek', 'sıvışmak' anlamlarında kullanılır ve genellikle olumsuz bir konotasyona sahiptir. Bireyin sorumluluktan kaçtığını, bir durumdan kurnazca veya korkakça ayrıldığını ima eder. Sözcük, 'убегать' [u-bi-gat'] (kaçmak) kelimesine göre daha argo, kaba ve küçümseyici bir tondadır. Sovyetler Birliği dönemindeki Gulag kampları ve yeraltı dünyasının kendine özgü dilinde, bir tutuklunun veya suçlunun gözetimden kaçmasını, bir planı bozmasını veya bir yerden iz bırakmadan ayrılmasını tanımlamak için yaygın olarak kullanılmıştır. Günümüzde ise daha geniş bir argo kullanımına sahip olup, sadece suç bağlamında değil, genel olarak bir yerden ani, gizlice veya sorumluluktan kaçmak amacıyla ayrılmayı ifade eder. Bu tür kullanımlar, bireyin bir duruma veya başka kişilere karşı duyduğu saygısızlığı veya vurdumduymazlığı vurgular.