Сифа
(Sifa)- Frengi (Argo, kaba): Cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon olan “сифилис” [si-fi-lis] hastalığının argo ve kaba kısaltmasıdır.
1. Örnek Cümle:- Он, говорят, сифу подцепил. [on, gava-ryat, si-fu pat-tse-pil]
- Diyorlar ki, frengi kapmış.
2. Örnek Cümle:- От этой шлюхи только сифу и подхватишь. [at e-toy şlü-hi tol'-ka si-fu i pat-hvat-iş]
- Bu orospudan anca frengi kaparsın.
- Değersiz, aşağılık kişi (Mecazi, hakaret): Birini aşağılamak, onu hastalıklı, kirli veya ahlaksız göstermek amacıyla kullanılan bir hakaret sözü.
1. Örnek Cümle:- Что ты на меня смотришь, как будто я сифа какая? [şto tı na mi-nya smotr-iş, kak bud-ta ya si-fa ka-ka-ya?]
- Ne bakıyorsun bana, sanki ben frengili biri miyim? (Burada mecazi olarak 'değersiz', 'pis' anlamında kullanılıyor.)
2. Örnek Cümle:- Таких сиф к себе не подпускай. [ta-kih sif k si-be ne pat-pus-kay]
- Öyle pislikleri yanına yaklaştırma. (Burada 'сиф' kelimesi çoğul olarak 'pislikler' anlamında kullanılmıştır.)
- Frengi
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Сифа
Latin Transkripsiyonu: Sifa
Okunuşu ve Vurgu: [si-fa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
“Сифа” [si-fa] kelimesi, tıbbi bir terim olan “сифилис” [si-fi-lis] (frengi) kelimesinin argo ve kaba bir kısaltmasıdır. “Сифилис” kelimesi, İtalyan şair Girolamo Fracastoro'nun 1530'da yazdığı “Syphilis sive morbus Gallicus” (Syphilis veya Fransız Hastalığı) adlı didaktik şiirinden türemiştir. Bu şiirde, tanrılara hakaret ettiği için hastalığa yakalanan çoban Syphilus'tan bahsedilir. Rus argosunda bu tür kısaltmalar, genellikle uzun ve resmi terimleri daha samimi, küçümseyici veya belirli bir alt kültür içinde anlaşılır kılmak amacıyla kullanılır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus argosunda, özellikle eski Sovyet ve post-Sovyet dönemlerinde, uzun veya resmi terimlerin kısaltılması ve fonetik olarak değiştirilmesi yaygın bir dilsel pratik olmuştur. “Сифа” [si-fa] kısaltması da bu bağlamda, “сифилис” [si-fi-lis] gibi tabu kabul edilen veya utanç verici görülen bir hastalığın adını daha az doğrudan ve daha “sokak dili”ne uygun bir şekilde ifade etmek için kullanılmıştır. Bu tür kısaltmalar, hem konuşan kişinin duyduğu rahatsızlığı azaltır hem de belirli bir toplumsal grubun (örneğin hapishane jargonu феня [fe-nya] veya suç dünyası) üyeleri arasında gizli bir iletişim aracı olarak işlev görebilir. Zührevi hastalıklar, o dönemlerde genellikle gizlenen, utanılan ve toplumsal damgalanmaya yol açan rahatsızlıklar olduğu için, resmi adını kullanmak yerine argo kısaltmaları tercih edilmiştir. Bu durum, aynı zamanda hastalığa veya hastalığa yakalanan kişiye karşı alaycı, küçümseyici veya umursamaz bir tavrı da yansıtabilir. Mecazi olarak ise “сифа” kelimesi, bir kişiyi aşağılamak, onu “hastalıklı” veya “kirli” gibi göstermek amacıyla bir hakaret olarak da kullanılabilir.
4. KAYNAKÇA
- Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.