Резина
(Rezina)- Kondom : Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunmak veya hamileliği önlemek amacıyla kullanılan prezervatif. Kelimenin temel anlamı olan "kauçuk"tan, kondomların yapıldığı malzeme nedeniyle türemiştir.
1. Örnek Cümle:- Ты резину взял? А то мало ли что. [tı ri-zi-nu vzyal? a to ma-la li şto.]
- Kondom aldın mı? Belli olmaz.
2. Örnek Cümle:- Надо купить резины, а то в аптеке кончилась. [na-da ku-pit' ri-zi-nı, a to vap-tye-ke kon-çi-las']
- Kondom almamız lazım, eczanede kalmamış.
- Kauçuk, Lastik (Standart anlam): Esnek, su geçirmez ve dayanıklı bir madde; genellikle araba lastiği, silgi gibi ürünlerde kullanılır.
1. Örnek Cümle:- На машине плохая резина, надо бы поменять. [na ma-şi-ne pla-ha-ya ri-zi-na, na-da bı pa-mi-nyat']
- Arabada lastikler kötü, değiştirmek lazım.
2. Örnek Cümle:- Эта резинка хорошо стирает карандаш. [e-ta ri-zin-ka ha-ra-şo sti-ra-yet ka-ran-daş]
- Bu silgi kalemi iyi siliyor.
- Kauçuk / Lastik
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Резина
Latin Transkripsiyonu: Rezina
Okunuşu ve Vurgu: [ri-zi-na]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Latince "resina" (reçine, sakız) kökenlidir. Rusçaya 18. yüzyılda Fransızca "résine" veya Almanca "Resin" üzerinden geçmiştir. Standart dilde резина [ri-zi-na] kelimesi "kauçuk", "lastik" veya "silgi" gibi anlamlara gelir. Argosal kullanımı ise, kauçuk malzemeden yapılmış olması nedeniyle "kondom" anlamına gelen bir metonimik dönüşüm sonucu ortaya çıkmıştır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rusçada резина [ri-zi-na] kelimesinin "kondom" anlamında kullanılması, kelimenin temel anlamından (kauçuk, lastik) doğrudan türeyen yaygın bir argo kullanımdır. Bu durum, pek çok dilde cinsel sağlıkla ilgili ürünleri dolaylı yoldan ifade etmek için günlük nesnelerin isimlerinin kullanılmasına benzer bir örüntü sergiler (örneğin İngilizcede "rubber" veya Türkçede "lastik"). Bu tür bir kullanıma başvurulmasının temel nedenlerinden biri, toplumda cinsel konuların daha kapalı veya utangaç bir şekilde ele alındığı dönemlerde, daha resmi ve klinik tınılı презерватив [pre-zer-va-tiv] kelimesinden kaçınarak daha informel ve örtük bir ifade biçimi bulma ihtiyacıdır. Özellikle Sovyet döneminde cinsel eğitimin ve açık cinsel söylemin kısıtlı olduğu düşünüldüğünde, "kauçuk" gibi nötr bir kelimenin, cinsel bir nesneye gönderme yapmak için tercih edilmesi pragmatik bir yaklaşım olmuştur. Bu argo kullanımı, sokak ağzında, gençlik jargonunda ve hatta bazı samimi konuşma ortamlarında oldukça yaygındır ve kelimenin standart anlamı kadar doğal karşılanabilir. Vladimir Mokienko ve Tatyana Nikitina'nın "Большой словарь русского жаргона" [bal-şoy slav-ar rus-ka-va jar-go-na] ve Valeriy Elistratov'un "Словарь русского арго" [slav-ar rus-ka-va ar-go] adlı eserleri, bu tür metonimik kaymaların ve gündelik dildeki argo kullanımlarının yaygınlığını belgelemektedir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).