1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Раз мандиться
Latin Transkripsiyonu: Razmanditsya
Okunuşu ve Vurgu: [raz-man-dit'-sya]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

Bu fiil, Rusça argo ve küfür literatüründeki dört ana kökten biri olan пизда [piz-da] kelimesinin kaba bir eş anlamlısı olan манда [man-da] kelimesinden türemiştir. манда [man-da] kelimesi, kadın cinsel organını niteleyen son derece kaba bir terimdir. M. Vasmer'in etimolojik çalışmalarına göre, манда [man-da] Proto-Slavca *mǫda (testisler) kökünden türemiş olup, anlam kaymasıyla kadın cinsel organını belirtir hale gelmiştir. Fiile eklenen раз- [raz-] ön eki, eylemin tamamlanmışlığını, yoğunluğunu veya aşırıya kaçtığını vurgular. -иться [-it'sya] son eki ise eylemsel bir dönüşümü veya eylemin özne tarafından gerçekleştirildiğini ifade eden yaygın bir fiil yapım ekidir. Dolayısıyla, kelimenin literal kökeni, 'kadın cinsel organı gibi davranmak' veya 'kadın cinsel organına özgü (kaba bir şekilde) aşırı tepki vermek' gibi yoğun ve olumsuz bir çağrışım taşır.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

«Размандиться» [raz-man-dit'-sya] kelimesi, Rus argosunda ve ağır küfürlü dilde (Plutser-Sarno, 2005) bir kişinin aşırı derecede homurdanması, şikayet etmesi, dırdır etmesi veya yüksek sesle ve kaba bir şekilde kavga etmesi durumunu tanımlamak için kullanılır. Bu ifade, genellikle bir kişinin gereğinden fazla duygusal, histerik veya rasyonellikten uzak davrandığını, adeta "saçmaladığını" ima eder. Rus kültüründe ve özellikle eril ortamlarda, bu tür aşırı ve kontrolsüz duygusal tepkiler (her ne kadar her iki cinsiyet için de kullanılabilse de) stereotipik olarak kadınlara atfedilen olumsuz özelliklerle ilişkilendirilir. Kelimenin kökenindeki манда [man-da] kelimesinin çağrışımı nedeniyle, bu fiili kullanan kişi, hedef aldığı kişinin davranışını 'kadınsı' ve 'zayıf' olarak aşağılamaya çalışır. Elistratov (2000) ve Mokienko & Nikitina (2000) gibi argoyu inceleyen dilbilimciler, bu tür küfür kökenli fiillerin Rus dilinin ifade gücünü artırmada nasıl kullanıldığını belirtir. İfade, Levin'in (1986) belirttiği gibi, fiilsiz kovma cümlelerinde veya pasif-agresif yapılarda olduğu gibi, konuşucunun derin bıkkınlığını, otorite reddini veya alaycılığını göstermek için güçlü bir araç olarak hizmet eder. Tarihsel olarak, Sovyet sonrası dönemdeki toplumsal değişimler ve dilin serbestleşmesiyle birlikte (Zemskaya, 1996), bu tür kaba ifadelerin gündelik dile daha fazla sızdığı gözlemlenmiştir. Yeraltı dünyası veya hapishane argosu olan феня [fe-nya] gibi ortamlarda da benzer şekilde, düşman veya zayıf görülen kişiyi aşağılamak amacıyla kullanılır.

4. KAYNAKÇA

• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
• Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargon Sözlüğü).
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
• Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
• Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).