1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Разбазариваться
Latin Transkripsiyonu: Razbazarivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [raz-ba-za-ri-vat-sa]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

«Разбазариваться» [raz-ba-za-ri-vat-sa] fiili, temelde «israf etmek, çarçur etmek, ucuza dağıtmak» anlamlarına gelen «разбазаривать» [raz-ba-za-ri-vat'] fiilinden türemiş bir dönüşlü fiildir. Kelimenin kökeni, «pazar, çarşı» anlamına gelen «базар» [ba-zar] ismine dayanmaktadır. «Раз-» [raz] ön eki dağıtma, ayırma veya yoğunlaştırma anlamları katarken, «-ивать» [-i-vat'] fiil eki ve dönüşlülük belirten «-ся» [-sa] soneki ile birleşerek kelimenin argo anlamını kazanmasını sağlamıştır. Bu etimolojik yapı, kelimenin metaforik olarak «kendini bir pazardaki mal gibi dağıtmak veya ucuza sunmak» anlamını taşıdığını göstermektedir. Vasmer'in etimolojik sözlüğü, «базар» kökünün bu tür ticari çağrışımlarını belgelemektedir.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

Bu fiil, Rus argo ve kaba dilinde, özellikle kadınların cinsel davranışlarını aşağılamak amacıyla kullanılan ağır derecede olumsuz bir ifadedir. «Разбазариваться» [raz-ba-za-ri-vat-sa], bir kadının cinsel olarak kolay erişilebilir olduğunu, ayırt etmeksizin veya herhangi bir bağlılık talep etmeksizin cinsel ilişkiye girmeye yatkın olduğunu belirtir. Bu ifadenin altında yatan metafor, bir kişinin bedenini (özelde bir kadının) pazardaki ürünlere («базар» [ba-zar]) benzetmek ve onun «kendini ucuza sattığı» veya «herkese kolayca ulaşılabilir kıldığı» imasıyla değerini düşürmektir. Bu durum, kadın cinselliğine yönelik toplumsal yargıları yansıtır; zira bir kadının değeri genellikle onun cinsel seçiciliği veya kısıtlamalarıyla ilişkilendirilir.

Söz konusu ifade, «шлюха» [şlü-ha] (sürtük) veya «блядь» [blyat'] (orospu) gibi kadınların cinsel davranışlarını aşağılamaya yönelik güçlü aşağılayıcı terimler kategorisine girer. Dönüşlü sonek «-ся» [-sa], bireyin bizzat kendi bedenini veya itibarını bu şekilde «çarçur etme» eylemine giriştiğini vurgular. Bu tür bir sözcük dağarcığı, genellikle erkekler arasında gayri resmi ortamlarda yaygındır ve aşağılama ile utandırma amacı taşıyan güçlü olumsuz bir çağrışıma sahiptir. İfade, ticari seks işçiliğini değil, daha çok birden fazla partnerle cinsel ilişkiye girmeye genel bir istekliliği ve genellikle partnerlerden çok fazla çaba veya yatırım gerektirmemesini ima eder.

Bu terim, Rus dilinin cinsel davranışlarla ilgili saldırgan ifadeler bütünü içinde yer alır ve Plutser-Sarno'nun «Большой словарь русского мата» [bal'-şoy sla-var' rus-ka-va ma-ta] ve Elistratov'un «Словарь русского арго» [sla-var' rus-ka-va ar-go] gibi eserlerinde geniş çapta belgelenmiştir. Bu kaynaklar, sıradan kelimelerin veya kavramların gayri resmi ve çoğu zaman kadın düşmanı söylem bağlamında nasıl son derece aşağılayıcı cinsel çağrışımlar edinebildiğini göstermektedir. Bir kişiyi pazar mallarına benzetmenin içerdiği nesneleştirme, bu terimin aşağılayıcı gücündeki temel unsurdur.

4. KAYNAKÇA

• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
• Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
• Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).