Рапиздовывать
(Rapizdovıvat')- Hızla ve sertçe dağıtmak, kovmak, defetmek: Bir grup insanı veya bir şeyi aceleyle, agresif bir biçimde bulundukları yerden uzaklaştırmak, gitmeye zorlamak.
1. Örnek Cümle:- Надо их рапиздовывать отсюда, пока полиция не приехала. [na-da ih ra-piz-da-vı-vat' at-syu-da, pa-ka pa-li-tsi-ya ni pri-ye-ha-la]
- Polis gelmeden onları buradan siktirip atmak lazım.
2. Örnek Cümle:- Давай, рапиздовывай свой мусор отсюда! [da-vay, ra-piz-da-vı-vay svoy mu-sar at-syu-da]
- Hadi, şu boklarını buradan siktir et!
- Bir şeyi aşırı hızlandırmak, gazlamak: Bir aracı veya süreci çok hızlı ve agresif bir şekilde ileri taşımak.
1. Örnek Cümle:- Рапиздовывай эту тачку, не то опоздаем! [ra-piz-da-vı-vay e-tu taç-ku, ni to a-paz-dayem]
- Şu arabayı siktir et, yoksa geç kalacağız!
- Dağıtmak, kovmak, hızlandırmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Рапиздовывать
Latin Transkripsiyonu: Rapizdovıvat'
Okunuşu ve Vurgu: [ra-piz-da-vı-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
«Рапиздовывать» fiili, Rusçanın en ağır ve ekspresif küfür köklerinden biri olan пизда [piz-da] (kadın cinsel organı) kelimesinden türemiştir. Fiilin temeli, "dağıtmak, kovmak, hızlandırmak" anlamlarına gelen разгонять [raz-ga-nyat'] fiilidir. Sözcüğün yapısı incelendiğinde, раз- [raz-] ön eki bir eylemin yayılmasını, dağılmasını veya yoğunlaşmasını ifade ederken (Vasmer, 1986), пизд- [pizd-] kökü eyleme aşırı bir küfür ve şiddet katmaktadır. Fiilin sonundaki -овывать [-ovıvat'] eki ise bu fiilin devamlılık bildiren (bitmemiş eylem) bir biçimini oluşturur. Bu birleşim, standart bir eylemin (dağıtmak, hızlandırmak) küfürlü bir yoğunlaştırma ve kaba kuvvetle gerçekleştirildiğini vurgular.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
«Рапиздовывать» fiili, Rus argosunda ve ağır küfür dilinde (Plutser-Sarno, 2005) bir eylemi aşırı bir güç, hız, agresiflik veya küçümsemeyle gerçekleştirmeyi ifade eder. Bu tür kelimelerin oluşumu, Rus dilinin müstehcen ifade yapılarının (Levin, 1986) ve ekspresif frazeolojisinin (Uspensky, 1994) bir parçasıdır. Geleneksel olarak standart dildeki fiillere cinsel veya vücut fonksiyonlarıyla ilgili küfür köklerinin eklenmesi, konuşmacının yoğun öfke, sabırsızlık, tiksinti veya mutlak bir kararlılık durumunu yansıtır. Bu bağlamda, «рапиздовывать» kelimesi, bir şeyleri veya birilerini çok hızlı, sert ve acımasızca dağıtmak, uzaklaştırmak, defetmek veya hızlandırmak anlamına gelir. Özellikle hapishane argosu (феня [fe-nya]) ve sokak jargonu (Elistratov, 2000; Mokienko & Nikitina, 2000) gibi alt kültürlerde yaygın olarak kullanılır. Bu tür kelimeler, dil oyunlarının (Sannikov, 1999) bir parçası olarak da işlev görür; zira normatif dilin sınırlarını zorlayarak bir şok etkisi yaratmayı hedeflerler. Sovyet döneminde ve sonrası Rus toplumunda, yeraltı dünyası ve günlük yaşamın zorlukları, bu tür doğrudan ve kaba ifadelerin yaygınlaşmasına zemin hazırlamıştır (Chalidze, 1977; Galeotti, 2018). Kelime, bir durumu hızla ve kesin bir şekilde "halletmek" gerektiğinde, genellikle sabırsızlık veya emir verici bir tonda kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).
- Uspensky, B. A. (1994). Мифологический аспект русской экспрессивной фразеологии (Rus Ekspresif Frazeolojisinin Mitolojik Boyutu).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).