Раньше молодцу все было по плечу, а теперь все по хую
(Ranşe molodtsu vse bılo po pleçu, a teper' vse po huyu)- Eskiden yapabildiği her şeyi artık umursamayan, kayıtsız kalan kişi: Bir zamanlar yetenekli, hevesli ve her işin altından kalkabilen bir kişinin, yaş, hayal kırıklığı veya bıkkınlık gibi nedenlerle artık hiçbir şeye ilgi göstermemesi, hiçbir şeyi umursamaması durumunu ifade eden atasözü. Kişisel kapasite ve motivasyonun düşüşünü anlatır.
1. Örnek Cümle:- Раньше молодцу все было по плечу, а теперь все по хую, вот что с годами бывает. [ran'-şe ma-lat-tsu fsyo bı-la pa pli-çu, a ti-pyer' fsyo pa hu-yu, vot şto s ga-da-mi bı-va-yet]
- Eskiden her işin altından kalkardı, şimdi ise her şey sikinde değil, işte yıllar insanı böyle yapar.
2. Örnek Cümle:- Говоришь, надо это сделать? А мне по хую, раньше все было по плечу, а теперь все по хую. [ga-va-riş, na-da e-ta zdye-lat'? a mne pa hu-yu, ran'-şe fsyo bı-la pa pli-çu, a ti-pyer' fsyo pa hu-yu]
- Bunu yapmak gerektiğini mi söylüyorsun? Sikimde değil, eskiden her şeyi yapardım, şimdi her şey sikimde değil.
- Önceden yiğidin her şey omzundaydı, ama şimdi her şey yarrağında.
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Раньше молодцу все было по плечу, а теперь все по хую
Latin Transkripsiyonu: Ranşe molodtsu vse bılo po pleçu, a teper' vse po huyu
Okunuşu ve Vurgu: [ran'-şe ma-lat-tsu fsyo bı-la pa pli-çu, a ti-pyer' fsyo pa hu-yu]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu atasözü, 'eskiden' anlamına gelen раньше [ran'-şe], 'yiğit, genç adam' anlamına gelen молодец [ma-la-dyets] kelimesinin datif hali молодцу [ma-lat-tsu], 'her şey' anlamındaki все [fsyo], 'idi' anlamındaki было [bı-la], 'omzuna göre, üstesinden gelinebilir' anlamındaki standart deyim по плечу [pa pli-çu], 'ama şimdi' anlamındaki а теперь [a ti-pyer'], tekrar 'her şey' anlamındaki все [fsyo] ve 'sikinde değil, umrunda değil' anlamındaki argo ifade по хую [pa hu-yu] kelimelerinin birleşiminden oluşur. İfadenin ilk kısmı olan по плечу [pa pli-çu], 'bir işin bir kişinin gücü dahilinde olması, üstesinden gelinebilecek durumda olması' anlamında nötr bir kullanıma sahipken, ikinci kısmı olan по хую [pa hu-yu] ifadesi, Proto-Slavca *xujь (diken, iğne, çıkıntı) kökünden gelen ve erkek cinsel organı anlamına gelen хуй [huy] kelimesinden türemiştir. Bu argo ifade, 'bir şeyi önemsememek, kayıtsız kalmak' anlamını taşır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Bu atasözü, bir kişinin yaşamın belirli bir evresinde (gençlik, enerji dolu dönem) her türlü zorluğun üstesinden gelebilecek yeteneğe, hevese ve enerjiye sahipken, zamanla (yaşlılık, bıkkınlık, hayal kırıklığı veya apati nedeniyle) bu özelliklerini kaybederek her şeye karşı ilgisiz, kayıtsız veya umursamaz bir tavır takınmasını anlatır. İfadenin ilk kısmı, Rusçanın standart dilinde de var olan ve kişinin yetkinliğini vurgulayan все было по плечу [fsyo bı-la pa pli-çu] ('her şey omuzundaydı' yani 'her işin altından kalkabilirdi') kalıbına dayanır. İkinci kısımda kullanılan по хую [pa hu-yu] ifadesi ise bu kapasite ve hevesin yerini argo bir dille tam bir aldırışsızlığa bıraktığını gösterir. Post-Sovyet döneminde yaygınlaşan toplumsal hayal kırıklığı, gelecek kaygısı ve apati gibi duygusal durumları mizahi ve küfürlü bir üslupla ifade etmek için sıklıkla kullanılır. Kişisel düşüşü, ideallerin kaybedilişini veya genel bir umursamazlık halini vurgulayan bu ifade, halk arasındaki gözlemi keskin bir dille özetler.