1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Пускать Шептунов
Latin Transkripsiyonu: Puskat Şeptunov
Okunuşu ve Vurgu: [pus-kat şep-tu-nof]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

Bu ifade, Rusça'da “salmak, bırakmak, göndermek” anlamlarına gelen “пускать” [pus-kat'] fiili ile “fısıldayan” veya “fısıltı yapan” anlamına gelen “шептун” [şeptun] kelimesinin genitif çoğul hali olan “шептунов” [şep-tu-nof] kelimesinin birleşiminden oluşur. “Шептун” kelimesi ise “fısıldamak” anlamına gelen “шептать” [şep-tat'] fiilinden türemiştir. Vasmer'in etimolojik sözlüğüne göre, “шептать” fiili Proto-Slavca *šьpъtati veya *šьptati köküne dayanır ve bu kök onomatopik (yansıma) bir özelliğe sahiptir, yani fısıltı sesini taklit eder. Dolayısıyla, ifadenin birebir çevirisi “fısıldayanları salmak” veya “fısıltı yapanları serbest bırakmak” şeklindedir.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

“Пускать шептунов” ifadesi, Rus argosunda ve halk dilinde, mizahi ve kaba bir tonda “sessizce osurmak” veya “fark ettirmeden gaz çıkarmak” eylemini tanımlamak için kullanılır. Bu kullanımda “шептун” [şeptun] terimi, sessiz olmasına rağmen, genellikle yaydığı koku yoluyla varlığını belli eden bir gaz çıkışını anlatan mecazi bir ifadedir. Eylemin “fısıltı” gibi sessiz olduğu vurgusu, mizahi bir ironi barındırır, zira sessizliğe rağmen etkinin (kokunun) fark edilmesi kaçınılmazdır. Bu mecaz, Plutser-Sarno'nun “Büyük Rus Küfür Sözlüğü”nde ve Elistratov'un “Rus Argosu Sözlüğü”nde belirtildiği gibi, Rus dilindeki müstehcen ve argo ifadelerin dolaylı ve metaforik anlatım yapısına bir örnektir. Doğrudan ve daha kaba olan “бздеть” [bzdet'] (osurmak) fiilinin yerine, biraz daha yumuşatılmış ve şaka yollu bir alternatif olarak kullanılır. Mokienko ve Nikitina'nın “Büyük Rus Jargonu Sözlüğü” de bu türden örtmece (eufemizm) kullanımların yaygınlığını ve toplumsal kabulünü ortaya koymaktadır. Genellikle samimi ortamlarda, arkadaşlar arasında veya kaba bir mizah unsuru olarak başvurulur. Bu ifade, utanç verici bir durumu (kötü koku) hafifletmek ve durumla alay etmek için bir araç haline gelmiştir.

4. KAYNAKÇA

• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
• Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).