Пропиздяриться
(Propizdyaritsya)- Tamamen başarısız olmak, büyük bir hata yapmak, eline yüzüne bulaştırmak: Bir işte, projede veya durumda geri dönülmez bir şekilde başarısızlığa uğramak.
1. Örnek Cümle:- Ну вот, опять пропиздярился с этим проектом, всё насмарку. [nu vot, ap-yat' pra-piz-dya-ril-sya s et-im pra-yek-tam, fsyo nas-mar-ku]
- İşte yine bu projeyi tamamen mahvettim, her şey boşa gitti.
2. Örnek Cümle:- Он думал, что легко сдаст экзамен, но полностью пропиздярился. [on du-mal, şto leg-ko zdast ek-za-men, no pol-nast-yu pra-piz-dya-ril-sya]
- Sınavı kolayca geçeceğini düşündü ama tamamen çuvalladı.
- Her şeyi kaybetmek, batırmak, iflas etmek (genellikle kumar veya finansal bağlamda): Genellikle aptalca kararlar veya şanssızlık sonucu tüm mal varlığını veya sermayesini yitirmek.
1. Örnek Cümle:- Он вложил все деньги в сомнительное предприятие и в итоге пропиздярился по полной. [on vlo-jil vse den'-gi v som-ni-tel'-no-ye pred-pri-ya-ti-ye i v i-to-ge pra-piz-dya-ril-sya pa pol-noy]
- Tüm parasını şüpheli bir girişime yatırdı ve sonunda tam anlamıyla battı.
- Yakayı ele vermek, foyası ortaya çıkmak, suçüstü yakalanmak: Yaptığı yasa dışı veya gizli bir eylemde beklenmedik bir şekilde ortaya çıkmak veya yakalanmak.
1. Örnek Cümle:- Думал, что никто не заметит, но в конце концов пропиздярился и все узнали. [du-mal, şto nik-to ne za-me-tit, no v kon-tse kon-tsov pra-piz-dya-ril-sya i vse uz-na-li]
- Kimsenin fark etmeyeceğini düşündü ama sonunda yakayı ele verdi ve herkes öğrendi.
- Tamamen batmak / İflas etmek / Yakayı ele vermek / Her şeyi kaybetmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Пропиздяриться
Latin Transkripsiyonu: Propizdyaritsya
Okunuşu ve Vurgu: [pra-piz-dya-rit'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçanın en kaba ve müstehcen köklerinden biri olan пизда [piz-da] (kadın cinsel organı) kelimesinden türemiştir. Fiilin yapısı, `про-` ön eki, `п-и-з-д` kökü, `-яри-` fiil eki ve dönüşlülük/pasiflik bildiren `-ся` son ekinden oluşur. `Про-` ön eki, bir eylemin tamamlanmasını, aşırıya kaçmasını veya olumsuz bir sonuca ulaşmasını ifade edebilir. `-ся` son eki ise genellikle eylemin özne tarafından kendisine yapıldığını, öznenin bu eylemden etkilendiğini veya bir hata sonucu meydana geldiğini gösterir. Dolayısıyla, kelime temelde müstehcen bir köke dayanarak "kendi kendini tamamen mahvetmek, batırmak" gibi bir anlama gelir. Vasmer'in etimolojik analizleri ve Plutser-Sarno'nun "Büyük Rus Küfür Sözlüğü" bu tür müstehcen köklerin morfolojik yapısını ve türevlerini detaylıca incelemektedir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Пропиздяриться [pra-piz-dya-rit'-sya] kelimesi, Rus argosunda ve küfür jargonunda son derece kaba ve aşağılayıcı bir ifade olarak kabul edilir. Kelime, sıklıkla bir kişinin büyük bir hata yapması, tamamen başarısız olması, bir işte eline yüzüne bulaştırması, büyük bir kayıp yaşaması (örneğin kumar veya yatırımda), yakayı ele vermesi veya beklenmedik bir şekilde rezil olması durumlarında kullanılır. Bu ifade, genellikle öfke, hayal kırıklığı veya alaycı bir küçümseme ile telaffuz edilir.
Sosyokültürel açıdan, bu kelime, Rus toplumunda özellikle erkekler arasındaki informal iletişimde, stresli, gergin veya başarısızlıkla sonuçlanan durumlarda duygusal yoğunluğu ifade etmek için başvurulan, ancak kamusal alanda asla kullanılmaması gereken bir terimdir. Elistratov'un "Rus Argosu Sözlüğü" ve Mokienko & Nikitina'nın "Büyük Rus Jargonu Sözlüğü"nde benzer "fail" veya "lose" anlamı taşıyan ancak daha hafif olan argo kelimelerle birlikte bu tür yoğun ifadelerin kullanım bağlamları açıklanır. Levin'in müstehcen ifadeler üzerine yaptığı çalışmalar, bu tür kelimelerin pragmatik etkileşimlerdeki yerini ve konuşucunun ruh halini nasıl yansıttığını ortaya koyar. Kelime, kişinin kendi aptallığı veya beceriksizliği yüzünden düştüğü kötü durumu vurgulamak için de kullanılır, bu da `-ся` dönüşlü fiil ekinden gelen "kendi kendine" veya "kendi eliyle" anlamını pekiştirir.
Özetle, пропиздяриться [pra-piz-dya-rit'-sya], bir durumun geri dönülmez bir şekilde berbat edilmesi, tamamen iflas etme veya mahvolma durumunu ifade eden, ancak bunu yaparken aşırı derecede müstehcen ve agresif bir dil kullanan bir terimdir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehrali İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
