Пропиздяшиваться
(Propizdyaşivatsya)- Tamamen kaybetmek, batırmak, mahvetmek (bir şeyi, bir durumu): Bir şeyin geri döndürülemez bir şekilde kötüye gitmesi, başarısızlıkla sonuçlanması veya ziyan olması.
1. Örnek Cümle:- Мы все пропиздяшиваемся, если так дальше пойдёт. [mı vsyo pra-piz-dya-şi-va-yem-sya, yes-li tak dal-şe pay-dyot]
- Böyle giderse hepimiz tamamen batacağız.
2. Örnek Cümle:- Весь мой бизнес медленно пропиздяшивается из-за бюрократии. [ves moy biz-nes med-len-na pra-piz-dya-şi-va-yet-sya iz-za bü-ra-kra-ti-i]
- Tüm işim bürokrasi yüzünden yavaş yavaş batıyor.
- Kumar veya bahislerde tüm parasını/varlığını kaybetmek: Genellikle dikkatsizlik, şanssızlık veya beceriksizlik sonucu sahip olunan her şeyi kaybetmek.
1. Örnek Cümle:- Он постоянно пропиздяшивается на ставках и ничего не может с этим поделать. [on pas-ta-yan-na pra-piz-dya-şi-va-yet-sya na stav-kah i ni-çe-vo nye mo-jet s ye-tim pa-dye-lat']
- O sürekli bahislerde her şeyini kaybediyor ve bu konuda hiçbir şey yapamıyor.
- Bir işte veya durumda tamamen başarısız olmak, fiyasko yaşamak: Bir girişimde, projede veya belirli bir konuda tamamen beceriksizce çuvallamak, rezil olmak.
1. Örnek Cümle:- Из-за его халатности весь проект пропиздяшивался. [iz-za ye-vo ha-lat-nas-ti ves pra-yekt pra-piz-dya-şi-val-sya]
- Onun ihmalkarlığı yüzünden tüm proje batıyordu (fiyaskoya dönüşüyordu).
2. Örnek Cümle:- Если ты будешь так выступать, то точно пропиздяшишься. [yes-li tı bu-diş tak vis-tu-pat', to toç-na pra-piz-dya-şi-şis-ya]
- Eğer böyle sahneye çıkarsan, kesinlikle rezil olursun.
- Kaybedilmek / Batırılmak
- Tümüyle mahvolmak
- Ziyan olmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Пропиздяшиваться
Latin Transkripsiyonu: Propizdyaşivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [pra-piz-dya-şı-vat-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçanın en yoğun küfür köklerinden biri olan пизда [piz-da] (kadın cinsel organı) kelimesinden türetilmiştir. Fiilin yapısı, bir tamamlanma veya sonuçlanma anlamı katan про- [pra] ön eki ile, eylemin sürekli veya tekrarlanan doğasını ifade eden -яшивать [ya-şi-vat'] soneki ve dönüşlülük veya edilgenlik belirten -ся [sya] sonekinin birleşimidir. Kelimenin kökenindeki пизда [piz-da] kökü, Vasmer'in etimolojik çalışmalarında (Vasmer, 1986) da belirtildiği üzere Proto-Slavca *pezda köküne dayanır ve zamanla argo ve küfür literatüründe 'kötü gitmek, bozulmak, mahvolmak' gibi genel olumsuz anlamlar kazanmıştır. Plutser-Sarno (2005) ve Elistratov (2000) gibi argo sözlükleri, bu kökün fiil formlarının 'tamamen kaybetmek, batırmak, mahvetmek' gibi yoğun, çoğu zaman yıkıcı ve küfürlü anlamlarını detaylıca inceler. Özellikle про- [pra] ön eki, burada eylemin sonunu, başarısızlığını veya tamamlanmış bir fiyaskoyu pekiştirir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Пропиздяшиваться [pra-piz-dya-şı-vat-sya] fiili, Rusçada bir şeyin geri dönüşü olmayan bir şekilde kötü gitmesi, tamamen kaybedilmesi, batırılması veya mahvedilmesi durumunu aşırı derecede kaba ve vurgulu bir şekilde ifade etmek için kullanılır. Sosyodilbilimsel açıdan (Levin, 1986; Zemskaya, 1996), bu tür küfürlü fiiller, konuşmacının yoğun öfke, hayal kırıklığı, çaresizlik veya bıkkınlık gibi duygusal durumlarını aktarmak için başvurulan güçlü pragmatik araçlardır. Kelimenin dönüşlü (-ся [sya]) yapısı, eylemin öznenin kendisine dönmesini veya öznenin kendi hatası ya da beceriksizliği sonucu bu duruma düşmesini vurgulayabilir. Örneğin, bir kumarbazın tüm parasını kaybetmesi veya bir projenin başarısızlıkla sonuçlanması gibi durumlarda kullanılır. Kriminal argoda (феня [fe-nya]) ve sokak dilinde (Mokienko & Nikitina, 2000), bu kelime, 'her şeyini kaybetmek', 'umutsuz duruma düşmek' veya 'tamamen rezil olmak' anlamında yaygın bir kullanıma sahiptir. Rus toplumunda, bu tür küfürlü ifadeler, resmî dilin ve toplumsal normların dışına çıkma, mevcut durumu sert bir dille eleştirme veya kişisel bir felaketi dramatize etme aracı olarak işlev görür. Kelime, genellikle öfke veya alaycılıkla, bir durumun ne denli kötü olduğunu veya bir kişinin ne kadar beceriksiz olduğunu belirtmek amacıyla kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).