1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Промандяшиваться
Latin Transkripsiyonu: Promandyaşivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [pra-man-dya-şi-vat'-sya]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

Bu fiil, Rusçadaki en ağır küfür köklerinden biri olan манда [man-da] kelimesinden türemiştir. Fiilin oluşumu şu şekildedir:
1. Kök: манда [man-da]. Proto-Slavca kökenli olduğu ve Slav dillerinde benzer anlamlar taşıyan kelimelerle bağlantılı olduğu düşünülmektedir (Vasmer, 1986). Bu kök, Rusça argoda çok sayıda hakaret ve aşağılayıcı anlam taşıyan türevin temelini oluşturur.
2. Ön Ek: про- [pra-]. Bu ön ek, bir eylemin tamamlandığını, belirli bir süre boyunca devam ettiğini veya bir şeyin içinden geçerek gerçekleştiğini gösterir. Bu bağlamda, eylemin tam ve sonuçsuz bir şekilde gerçekleştiğini vurgular.
3. Fiil Soneki: -ивать [-i-vat']. Bu sonek, fiile süreklilik veya tekrarlama anlamı katan bir geçişsiz fiil yapısıdır. Yani eylemin tek seferlik olmadığını, bir süreç dahilinde gerçekleştiğini belirtir.
4. Dönüşlü Sonek: -ся [-sya]. Bu sonek, eylemin özne üzerinde geri döndüğünü (reflexive) veya pasif bir durumu ifade ettiğini gösterir. Bu fiilde genellikle “kendi kendine yapma” veya “boşa gitme” anlamını pekiştirir.
Dolayısıyla, промандяшиваться fiili, проматываться [pra-ma-tı-vat'-sya] (zamanı, parayı boşa harcamak, çarçur etmek) fiilinin küfür kökü манда [man-da] ile güçlendirilmiş, çok daha kaba ve aşağılayıcı bir versiyonudur. Eylemin sadece boşa harcanmakla kalmayıp, bunu 'hiçbir işe yaramayan, değersiz' bir şekilde yapmak anlamına gelir.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

Промандяшиваться fiili, Rus dilinin en ağır argo ve küfür dağarcığına ait olup, konuşmacının aşırı hayal kırıklığını, küçümsemesini veya öfkesini ifade etmek için kullanılır. Özellikle bir kişinin zamanını, enerjisini veya imkanlarını tamamen boş ve anlamsız bir şekilde harcadığını, tembellik ettiğini veya bir işi beceriksizce eline yüzüne bulaştırdığını belirtmek amacıyla kullanılır (Elistratov, 2000; Mokienko & Nikitina, 2000).

Bu kelimenin sosyokültürel etkisi, köken aldığı манда [man-da] küfür kökü sayesinde son derece güçlü ve saldırgandır. Rusçada küfür köklerinden türetilen çok sayıda kelime, temel anlamlarının ötesinde derin bir aşağılama ve alay taşır (Plutser-Sarno, 2005; Levin, 1986). Bu tür fiiller, özellikle iş ortamlarında (özellikle fiziki emek gerektiren), askeriye veya hapishane argosu gibi sert ve hiyerarşik ortamlarda, birinin yeterince çaba göstermediği veya beklentileri karşılamadığı durumlarda kullanılır (Chalidze, 1977; Galeotti, 2018). Kelimenin kullanıldığı bağlam, genellikle birinin tembelliğini, savrukluğunu veya genel beceriksizliğini vurgulayarak, ona karşı duyulan tiksintiyi veya öfkeyi dile getirir. Halk arasında veya gençlik argosunda, bir arkadaşın boş boş vakit geçirmesine tepki olarak da daha az saldırgan bir tonda kullanılabilir, ancak her durumda küfürlü ve kaba bir ifade olarak kalır.

Bu fiil, Zemskaya'nın (1996) 20. yüzyıl sonu Rus dilindeki değişimi ve Sannikov'un (1999) dil oyunları ve ekspresif frazeoloji üzerine çalışmaları kapsamında incelenebilecek, dilin duygusal yoğunluğunu ve konuşucunun psikolojik durumunu yansıtan güçlü bir örnektir. Eylemin 'boşa harcanması' veya 'ziyan edilmesi' anlamı, küfür köküyle birleştiğinde, eylemin sadece sonuçsuz değil, aynı zamanda aşağılayıcı ve iğrenç bir şekilde sonuçsuz kaldığını ima eder.

4. KAYNAKÇA

• Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
• Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
• Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
• Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).
• Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
• Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).