Приебашиться
(Priyebaşitsya)- Aşırı kaba bir şekilde gelmek, varmak (İstenmeyen, zamansız veya zorla): Birinin aniden, davetsizce veya uygunsuz bir zamanda ortaya çıkmasından duyulan rahatsızlığı, öfkeyi veya küçümsemeyi ifade eden oldukça küfürlü bir fiil. Genellikle pasif-agresif bir ton taşır.
1. Örnek Cümle:- Ты откуда тут приебашился? [tı at-ku-da tut pri-ye-ba-şil-sya?]
- Sen nereden geldin başımıza? / Nereden türedin şimdi?
2. Örnek Cümle:- Как раз когда мы всё решили, он и приебашился со своими советами. [kak ras kag-da mı vsyo ri-şi-li, on i pri-ye-ba-şil-sya sa sva-i-mi sa-vye-ta-mi.]
- Tam biz her şeyi çözmüşken, o da gelip tavsiyelerini dayattı.
- Kendini bir yere umursamazca, kaba veya zorla atmak/sokmak: Konuşmacının kendi gelişini aşağılayıcı veya kayıtsız bir şekilde ifade etmesi, ya da bir yere zorla veya agresif bir tutumla gitme eylemi.
1. Örnek Cümle:- Я как-то приебашился в Москву без копейки в кармане. [ya kak-ta pri-ye-ba-şil-sya v mas-kvu bez ka-pey-ki v kar-ma-nye.]
- Ben de bir şekilde Moskova'ya cebimde meteliksiz geliverdim.
2. Örnek Cümle:- Она приебашилась на нашу вечеринку, хотя её никто не звал. [a-na pri-ye-ba-şil-as na na-şu vi-çi-rin-ku, hat-ya i-yo nik-to nye zval.]
- Onu kimse çağırmadığı halde partimize zorla geldi.
- Gelmek / Varmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Приебашиться
Latin Transkripsiyonu: Priyebaşitsya
Okunuşu ve Vurgu: [pri-ye-ba-şit-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Приебашиться kelimesi, Rusçanın en güçlü ve kaba küfür köklerinden biri olan ебать [ye-bat'] fiilinden türemiştir. Vasmer'in de belirttiği gibi, ебать kökü Proto-Slavca *jebati kelimesine dayanır ve cinsel birleşme eylemini açıkça ifade eder. Bu kök, Rusça argosunda sayısız türevi bulunan birincil küfür köklerinden biridir (Plutser-Sarno). Kelimenin başına gelen при- [pri-] öneki, bir eylemin tamamlanması, bir yere varış veya bir şeye eklenme, tutunma anlamlarını katar. Örneğin, прийти [prit-ti] (gelmek) fiilinde de bu önek bulunur. Приебашиться yapısındaki -ши- eki fiil oluşturmaya yardımcı olurken, -ся [sya] dönüşlülük eki, eylemin özne tarafından kendine yönelik olduğunu veya eylemin kendiliğinden gerçekleştiğini belirtir. Dolayısıyla, kelime "kaba bir şekilde gelmek, varmak" veya "kendini bir yere zorla/istemeden atmak" gibi anlamlar taşır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Приебашиться fiili, nötr bir eylem olan "gelmek" veya "varmak" anlamına gelen прийти [prit-ti] fiilinin aşırı derecede kaba, aşağılayıcı ve saldırgan bir eşanlamlısıdır. Bu kelime, konuşmacının bir kişinin veya bir durumun ortaya çıkışından duyduğu öfkeyi, rahatsızlığı veya tamamen küçümsemeyi ifade etmek için kullanılır (Levin). Genellikle birinin beklenmedik, davetsiz, zamansız veya istenmeyen bir şekilde ortaya çıkışını tanımlar. Elistratov'un Rus argosu sözlüğünde de benzer kaba fiillere rastlamak mümkündür. Mokienko ve Nikitina'nın büyük jargon sözlüğünde belirtildiği üzere, bu türden türevler genellikle hapishane argosu (феня [fe-nya]) ve sokak dili gibi marjinal çevrelerde doğup yayılır, ancak zamanla genel argoya da sızabilir. Kelimeyi kullanan kişi, gelen kişiye karşı büyük bir saygısızlık ifade eder veya kendi gelişini umursamaz, kayıtsız bir tavırla betimler. Post-Sovyet döneminde dilsel normların gevşemesiyle (Zemskaya), bu tür güçlü ve ekspresif fiillerin kullanımı daha da yaygınlaşmıştır. Kelime, yalnızca fiziksel bir varış için değil, aynı zamanda bir fikrin, bir sorunun veya bir olayın aniden ve rahatsız edici bir şekilde ortaya çıkması durumlarında da mecazi olarak kullanılabilir. Ancak her zaman olumsuz ve aşağılayıcı bir tını taşır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).