Припиздохаться
(Pripizdohatsa)- Yavaş, isteksiz, beceriksizce veya zorlukla gelmek/ulaşmak: Bir kişinin fiziksel olarak ya da genel tavır olarak isteksizce, beceriksizce, sendeleyerek veya büyük zorluklarla bir yere varması durumunu ifade eden, oldukça kaba ve aşağılayıcı bir fiildir. Konuşmacının bu durumdan duyduğu rahatsızlığı veya alayı vurgular.
1. Örnek Cümle:- Ну что ты там припиздохался, давай быстрее! [nu şto tı tam pri-piz-do-hats-sa, da-vay bıs-tre-ye]
- Ne yavaş yavaş geliyorsun orada, çabuk ol be!
2. Örnek Cümle:- Он опять припиздохался на работу с похмелья. [on ap-yats pri-piz-do-hats-sa na ra-bo-tu s pah-mye-lya]
- Yine akşamdan kalma bir şekilde zar zor geldi işe.
- Bir yere güçlükle veya kötü bir durumda varmak: Genellikle sarhoşluk, yorgunluk, sakatlık gibi nedenlerle kişinin bir yere bitkin, perişan veya aksayarak ulaşması.
1. Örnek Cümle:- Еле припиздохались до дома после той попойки. [ye-lye pri-piz-do-hats-sa da do-ma pos-lye toy pa-poy-ki]
- O içkili alemden sonra eve zar zor varabildik.
- Topallayarak/aksayarak gelmek
- Zorlukla/sürünerek gelmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Припиздохаться
Latin Transkripsiyonu: Pripizdohatsa
Okunuşu ve Vurgu: [pri-piz-do-hats-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
«Припиздохаться» fiili, Rusçadaki en ağır küfür köklerinden biri olan «пiзд-» [pizd] kökünden türemiştir. Bu kök, kadın cinsel organını ifade eden «пiзда» [piz-da] kelimesiyle doğrudan ilişkilidir ve Slav dillerinde antik kökenlere sahiptir (Vasmer, 1986). Fiilin yapısı, «при-» [pri] ön ekini (yaklaşma, ulaşma anlamı verir), «-хать» [hat'] ve yansıma anlamı katan «-ся» [-sya] son ekini içerir. Dolayısıyla kelime, kelimenin tam anlamıyla “bir şekilde sürünerek, topallayarak ya da beceriksizce bir yere varmak” anlamını taşır, ancak «пiзд-» kökü nedeniyle bu eyleme aşırı bir kaba ve küçümseyici bir ton yükler. Plutser-Sarno (2005) ve Elistratov (2000) gibi argo sözlükleri, bu tür küfür köklerinin Rus dilindeki yaygınlığını ve çeşitli türevlerini detaylıca inceler.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
«Припиздохаться» fiili, Rus argo ve yeraltı jargonunda (феня [fe-nya]) sıkça karşılaşılan, oldukça kaba ve aşağılayıcı bir ifade olup, birinin yavaş, isteksiz, beceriksizce veya zorlukla bir yere gelmesini veya ulaşmasını tanımlar. Genellikle konuşmacının, bahsedilen kişinin hareketlerinden duyduğu rahatsızlığı, öfkeyi, küçümsemeyi veya alayı ifade etmek için kullanılır. İfade, kişinin fiziksel olarak topallayarak, aksayarak gelmesi durumunda kullanılabileceği gibi (ki bu durum, eş anlamlısı «приковылять» [pri-ka-vıl-yat'] tarafından daha nötr bir şekilde ifade edilir), aynı zamanda kişinin sarhoşluk, yorgunluk, genel bir isteksizlik veya beceriksizlik nedeniyle zorla ilerlemesini de ima edebilir. Bu fiil, genellikle erkekler arasındaki son derece samimi veya düşmanca ortamlarda kullanılır ve Rus dilinin ekspresif frazeolojisinin mitolojik boyutları ve yeraltı dünyasıyla (Uspensky, 1994; Chalidze, 1977) yakından ilişkili olan, tabu kelimeler aracılığıyla duygu yoğunluğunu aktarma geleneğinin bir parçasıdır. Kelimenin yoğunluğu ve kaba doğası, Sovyet sonrası dönemde dilin gevşemesi ve günlük konuşmada küfürlü ifadelerin daha fazla yer bulmasıyla da pekişmiştir (Zemskaya, 1996).
4. KAYNAKÇA
- Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Uspensky, B. A. (1994). Мифологический аспект русской экспрессивной фразеологии (Rus Ekspresif Frazeolojisinin Mitolojik Boyutu).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).