Попёрдывать
(Popördıvat)- Arada bir osurmak, hafif hafif osurmak: Fizyolojik olarak, kişinin kontrolsüz veya hafif bir şekilde gaz çıkarması eylemini tanımlar. Bu eylem sürekli veya şiddetli değildir, belirli aralıklarla gerçekleşir.
1. Örnek Cümle:- Он потихоньку попёрдывал, пока сидел в кресле. [on pa-ti-hon-ku pa-pyor-dı-val, pa-ka si-del v kres-le]
- Koltukta otururken hafif hafif osuruyordu.
2. Örnek Cümle:- Когда ему было скучно, он начинал попёрдывать, чем сильно раздражал всех вокруг. [kag-da ye-mu bı-la skuç-na, on na-çi-nal pa-pyor-dı-vat', çem sil-na raz-draj-al fseh va-kruk]
- Canı sıkıldığında, hafif hafif osurmaya başlardı, bu da etraftaki herkesi çok sinirlendirirdi.
- Mecazi olarak, düzensiz veya yetersiz çalışmak; tekleşmek (nesneler için): Özellikle eski veya bozuk bir makinenin, motorun veya cihazın düzenli çalışmayıp, aralıklı olarak ses çıkarması, hırıltılı çalışması veya teklemesi durumunu ifade eder.
1. Örnek Cümle:- Мотор старой машины только попёрдывал и глох. [ma-tor sta-ray ma-şı-nı tol-ka pa-pyor-dı-val i gloh]
- Eski arabanın motoru sadece tekleşip duruyordu ve stop ediyordu.
2. Örnek Cümle:- Этот старый радиоприёмник уже давно попёрдывает, но всё ещё работает. [e-tat sta-rıy ra-di-ap-riyom-nik u-je dav-no pa-pyor-dı-vat, no vsyo iş-yo ra-bo-tay-et]
- Bu eski radyo uzun zamandır hırıltılı sesler çıkarıyor ama hala çalışıyor.
- Zaman zaman osurmak
- Arada bir osurmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Попёрдывать
Latin Transkripsiyonu: Popördıvat
Okunuşu ve Vurgu: [pa-pyor-dı-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçada "osurmak" anlamına gelen kaba fiil пердеть [per-det'] kökeninden türemiştir. Bu kök, Proto-Slavca *pьrděti fiiline dayanır ve "gaz çıkarmak" gibi fizyolojik bir eylemi ifade eder. Vasmer'in etimolojik sözlüğüne göre, Proto-Hint-Avrupa dillerindeki *perd- köküyle ilişkilidir.
"Попёрдывать" kelimesi üç ana morfemden oluşur:
- по- [po-]: Bu ön ek, eylemin başlangıcını, kısa süreli yapıldığını veya aralıklı olduğunu belirten anlamlar katar. Burada, eylemin hafif veya zaman zaman yapıldığını vurgular.
- -пёрд- [-pyord-]: Kelimenin kökü olup, doğrudan "osurmak" eylemini ifade eder.
- -ывать [-ı-vat']: Bu son ek, Rusçada eylemin tekrarlayıcı, alışkanlık haline gelmiş veya aralıklı olarak yapıldığını gösteren dönüşlü (iteratif) bir yapı kazandırır. Örneğin, "читать" (okumak) fiilinden "почитывать" (arada sırada okumak) türemesi gibi.
Bu morfemlerin birleşimiyle "попёрдывать" fiili, "arada bir osurmak", "hafif hafif osurmak" veya "tek tük osurmak" gibi bir anlam kazanır; yani sürekli veya şiddetli olmayan, zaman zaman tekrarlanan bir osurma eylemini tanımlar.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
"Попёрдывать" fiili, Rusçadaki vücut fonksiyonlarına gönderme yapan kaba ve argoya özgü kelime grubuna aittir. Temel fiil olan пердеть [per-det'] (osurmak) oldukça kaba ve doğrudan bir ifadedir. Ancak "попёрдывать" fiili, "по-" ön eki ve "-ывать" son ekinin birleşimi sayesinde, eylemin yoğunluğunu ve sıklığını hafifleterek daha az agresif, daha çok tarif edici bir ton kazanır.
Bu kelime, Rus argosunda ve günlük konuşmada bir kişinin fizyolojik bir ihtiyacını zaman zaman ve belki de kontrolsüzce veya hafifçe yerine getirdiğini belirtmek için kullanılır. Genellikle mizahi veya küçümseyici bir bağlamda karşımıza çıkar. Ağır bir küfür olmasa da, resmi veya nazik ortamlarda kullanılmayacak kadar kaba kabul edilir. Elistratov'un Rus Argosu Sözlüğü ve Plutser-Sarno'nun Büyük Rus Küfür Sözlüğü gibi kaynaklar, bu tür fizyolojik fiillerin argo ve kaba dildeki yerini ve kullanım pratiklerini detaylandırır.
Ayrıca, bu fiil bazen mecazi anlamda da kullanılabilir. Örneğin, yaşlı, bozuk veya yetersiz çalışan bir mekanizmanın (eski bir araba motoru gibi) düzensiz, zayıf sesler çıkarmasını veya arızalanmasını "попёрдывать" ile anlatmak mümkündür. Bu mecazi kullanımda da fiilin taşıdığı küçümseyici veya işlevsizliği vurgulayan bir ton bulunur.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).