1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Попизживаться
Latin Transkripsiyonu: Popizjivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [pa-piz-ji-vat'-sya]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

Bu ağır küfürlü fiil, Rusçanın en güçlü ve yaygın küfür köklerinden biri olan пизд- [pizd-] kökünden türemiştir. Bu kök, doğrudan kadın cinsel organı anlamına gelen пизда [piz-da] kelimesiyle ilişkilidir ve Slav dillerindeki eski dönemlere uzanan Proto-Slavca *pizda kelimesine dayanmaktadır (Vasmer, 1986). Fiilin yapısı incelendiğinde:

• по- [pa-] ön eki: Eylemin başlangıcını, hafif bir derecesini veya belirli bir süre devam ettiğini ifade edebilir.
• пизд- [pizd-] kökü: Kelimenin kaba ve aşağılayıcı anlamını veren ana morfemdir. Rusçada bu kök, şaşkınlık, sinir, öfke, olumsuzluk veya aşırı bir durumu ifade eden çok sayıda küfürlü kelimede kullanılır.
• -жива- [jı-va-] / -ыва- [ı-va-] eki: Eylemin tekrarlı, sürekli veya alışkanlık halinde yapıldığını gösteren dönüşlü (imperfektif) bir ektir. Bu, eylemin bir defaya mahsus değil, bir süreç dahilinde gerçekleştiğini vurgular.
• -ся [sya] son eki: Dönüşlülük, karşılıklılık veya pasiflik bildiren bir ektir. Bu bağlamda genellikle eylemin özne üzerinde gerçekleştiğini (kendi kendine oyalanmak) veya birden fazla özne arasında karşılıklı olarak (birbirini sinir etmek) yapıldığını ifade eder.
  Verilen ipucu olan поебываться [pa-yobı-vat'-sya] kelimesi de benzer bir yapıya sahiptir ve Rusçanın bir diğer ana küfür kökü olan еб- [yeb-] (seks yapmak anlamındaki ебать [ye-bat'] fiilinden) türemiştir. İki kelime de anlamsal olarak birbirine çok yakındır ve boş boş oyalanma, zaman öldürme, sinir etme gibi kaba ve küfürlü anlamları paylaşır. Plutser-Sarno (2005) ve Mokienko & Nikitina (2000) gibi kaynaklar, bu tür köklerin Rus argosundaki merkeziliğini ve çeşitli morfolojik varyasyonlarla nasıl zenginleştiğini detaylandırmıştır.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

«Попизживаться» [pa-piz-ji-vat'-sya] fiili, Rus argosunun en kaba ve aşağılayıcı ifadelerinden biridir. Yalnızca kaba ve küfürlü bir dilde değil, aynı zamanda aşırı bir kızgınlık, küçümseme veya sabırsızlık anında kullanılır. Bu fiil, genellikle bir kişinin veya bir grubun:

• Boşta durması veya oyalanması: Kişinin hiçbir şey yapmaması, zamanını boşa geçirmesi, işini savsaklaması durumunda kullanılır. Bu kullanım, pasif-agresif bir tonda veya doğrudan azarlayıcı bir bağlamda ortaya çıkabilir. Örneğin, bir yöneticinin çalışanlarına veya bir komutanın askerlerine yönelik sabırsızlığını ifade etmek için başvurulan bir yoldur.
• Birbirini sinir etmesi veya çekişmesi: Fiil, karşılıklı olarak birbirini rahatsız etme, küçük tartışmalar çıkarma veya anlamsız çekişmelerle zaman geçirme anlamında da kullanılır. İnsanlar arasındaki gereksiz sürtüşmeleri veya didişmeleri kaba bir şekilde tanımlamak için idealdir.
• Bir işi baştan savma veya isteksizce yapması: Görevini layıkıyla yerine getirmeyen, işi ağırdan alan veya savsaklayan kişilere yönelik bir eleştiri olarak da kullanılabilir. Bu durumda, eylemin kalitesizliğini veya özensizliğini vurgular.
  Bu fiilin sosyokültürel etkisi, Rus dilindeki küfürlü dilin (Elistratov, 2000; Zemskaya, 1996) sadece bir hakaret aracı olmakla kalmayıp, aynı zamanda yoğun duygusal yükleri, hayal kırıklıklarını ve sosyal kontrolü ifade etme biçimi olmasından kaynaklanır (Levin, 1986). Post-Sovyet dönemde, bu tür ifadelerin kamusal alandaki kullanımı artmış, kişisel özgürlük ve ifade özgürlüğünün bir yansıması olarak görülmeye başlanmıştır. Ancak yine de, son derece resmi olmayan ve çoğu durumda saldırgan kabul edilen bir ifadedir. Uspensky (1994) ve Sannikov (1999) gibi araştırmacılar, Rus dilindeki ekspresif ve oyunbaz frazeolojinin köklerinin mitolojik ve halk bilimi unsurlarına dayandığını belirtirler, ancak bu tür küfürlü fiiller doğrudan gündelik yaşamın stres ve öfke boşalımını yansıtır. Galeotti (2018) gibi eserlerde Rus yeraltı dünyası ve günlük yaşamda dilin ne denli kaba ve doğrudan olabileceği gözlemlenebilir.

4. KAYNAKÇA

• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
• Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
• Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
• Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).
• Uspensky, B. A. (1994). Мифологический аспект русской экспрессивной фразеологии (Rus Ekspresif Frazeolojisinin Mitolojik Boyutu).
• Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
• Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).