Попиздошиваться
(Popizdoşivat'sya)- Kendini fena halde yormak, tükenmek, kendini hırpalamak: Yoğun, bezdirici, çoğu zaman anlamsız veya sonuçsuz bir aktiviteyle fiziksel ve/veya zihinsel olarak kendini aşırı derecede tüketmek, bitkin düşmek veya perişan olmak. Bu ifade, sıradan bir yorgunluktan çok daha fazlasını, adeta bir eziyet çekme ve kendini harap etme durumunu anlatır.
1. Örnek Cümle:- Я тут уже три часа попиздошиваюсь с этим отчётом. [ya tut u-je tri çya-sa pa-piz-da-şi-va-yus s e-tim at-çyotam.]
- Ben burada bu raporla üç saattir kendimi hırpalıyorum.
2. Örnek Cümle:- Хватит попиздошиваться по пустякам, займись делом. [hva-tit pa-piz-da-şi-vat'-sya pa pus-tya-kam, zay-mis' dye-lam.]
- Boş işlerle kendini hırpalamayı bırak, ciddi bir şeyle uğraş.
- Boş veya faydasız işlerle uğraşarak zaman ve enerji kaybetmek: Bir aktiviteye yoğun emek ve zaman harcamak, ancak bunun sonucunda hiçbir değer veya fayda elde edemeyip yalnızca kendini yıpratmak ve hayatını boşa harcamak.
1. Örnek Cümle:- Так можно всю жизнь пропопиздошиваться и ничего не добиться. [tak moj-na fsyu jizn' pra-pa-piz-da-şi-vat'-sya i ni-çi-vo ni da-bit'-sya.]
- Böyle bütün ömrünü boşuna harcayabilir ve hiçbir şey elde edemeyebilirsin.
2. Örnek Cümle:- Он весь день попиздошивался в огороде, а дождь всё равно урожай погубил. [on ves' den' pa-piz-da-şi-va-yus v a-ga-ro-de, a doj-d' fsyo rav-no u-ra-jay pa-gu-bil.]
- Bütün gün bahçede kendini yıprattı ama yağmur yine de mahsulü mahvetti.
- Kendini hırpalamak
- Tükenmek
- Çok yorulmak
- Perişan olmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Попиздошиваться
Latin Transkripsiyonu: Popizdoşivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [pa-piz-da-şi-vat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Fiil, Rusçanın en ağır ve yaygın küfür köklerinden biri olan пизд- [pizd-] kökünden türemiştir. Bu kök, dişi cinsel organı anlamına gelen пизда [piz-da] kelimesinden gelir. Попиздошиваться fiilinin yapısı, Rusçada yaygın olarak olumsuzluk, aşırı yoğunluk, anlamsızlık veya perişanlık bildiren fiillerde görülen bir kalıptır. Fiilin başındaki по- [po-] ön eki, burada eylemin bir süre devam ettiğini veya tamamlandığını, ancak bu tamamlanmanın olumsuz bir sonuçla (tükenme, perişan olma) bittiğini vurgular. Fiilin sonundaki -ся [sya] dönüşlülük eki ise eylemin özne üzerinde gerçekleştiğini, yani kişinin kendini bu duruma soktuğunu veya bu durumu bizzat deneyimlediğini belirtir. Kelime, kökeni itibarıyla oldukça kaba ve müstehcen bir çağrışım taşır ve bu kökten türeyen diğer kelimeler gibi, eylemin sıradan bir 'yorulma'dan çok daha öte, 'perişan olma' veya 'tükenme' gibi radikal bir boyut kazandığını ifade eder. Plutser-Sarno'nun da belirttiği gibi, пизд- kökü Rus argosunda eylemlerin niteliğini aşırı derecede vurgulamak için sıkça kullanılır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Попиздошиваться, Rus argosunda kendini aşırı derecede yıpratma, fiziksel veya zihinsel olarak tükenme halini ifade eden, oldukça kaba ve dışa vurumcu bir fiildir. Günlük dildeki basit yorulma fiilleri (örneğin устать [us-tat'] - yorulmak veya измотаться [iz-ma-tat'-sya] - bitkin düşmek) ile karşılaştırıldığında, bu kelime çok daha yoğun bir hayal kırıklığı, bıkkınlık ve çoğu zaman anlamsız veya faydasız bir çaba sarf etme hissini barındırır. Konuşan kişi, bu fiili kullanarak yaşadığı eziyeti, harcadığı enerjinin büyüklüğünü ve bu eforun getirdiği negatif sonucu abartılı bir şekilde vurgular. Levin ve Zemskaya'nın çalışmaları, Rus dilindeki bu tür ekspresif ifadelerin, konuşucunun psikolojik durumunu, bıkkınlığını ve otorite reddini nasıl yansıttığını ortaya koyar. Sovyet dönemi ve sonrasında, bürokratik engeller, kıtlık veya anlamsız işler karşısında hissedilen çaresizlik ve öfke gibi duyguların dile yansıması olarak bu tür kaba ve abartılı ifadeler yaygınlık kazanmıştır. Hapishane kültürü ve yeraltı argosunda da (феня [fe-nya]), zorla yapılan veya faydasız görülen işlerden duyulan bezginliği ifade etmek için benzer yapılar mevcuttur. Kelime, sıradan bir yorgunluktan çok, 'kendini berbat etme', 'ömrünü çürütme' gibi daha şiddetli anlamlara gelir ve genellikle konuşucunun derin bir iç sıkıntısını veya yaptığı işe karşı duyduğu tiksintiyi dile getirir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).