Попасть в ебистос
(Popast' v yebistos)- Çok zor, içinden çıkılmaz, tehlikeli veya rezil bir duruma düşmek (Yarrağı yemek / Sıçıp batırmak / Başı büyük belaya girmek): Planların altüst olması, suçüstü yakalanmak veya çaresizce büyük bir karmaşanın ortasında kalmak.
1. Örnek Cümle:- Ну всё, мы попали в ебистос, шеф обо всём узнал. [nu fsyo, mı pa-pa-li v yi-bis-tas, şef a-ba fsyom uz-nal]
- Sıçtık, büyük yarrağı yedik; patron her şeyi öğrendi.
2. Örnek Cümle:- Не суйся туда, если не хочешь попасть в ебистос. [ni suy-sya tu-da, ye-sli ni ho-çiş pa-past' v yi-bis-tas]
- Başını büyük bir belaya sokmak istemiyorsan oraya bulaşma.
- Sikişin/bela deryasının içine düşmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Попасть в ебистос
Latin Transkripsiyonu: Popast' v yebistos
Okunuşu ve Vurgu: [pa-past' v yi-bis-tas]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu deyim, Rusça obscen (mat) küfür sisteminin en aktif fiil kökü olan ебать (yebat' - sikmek) eyleminden türetilen argo ебистос [yibistas] ismi ile попасть (popast' - düşmek, isabet etmek) fiilinin birleşmesinden oluşur. Ебистос kelimesi, küfür köküne Yunanca kökenli felsefi, dini veya tıbbi terimlerin (örneğin кризис [krizis], апокалипсис [apakalipsis], клирос [kliros]) son eklerinin taklit edilmesiyle oluşturulmuş yapay, ironik ve son derece kaba bir sözcüktür. Rus argosundaki bu eğilim, son derece kaba bir duruma yarı-entelektüel ve trajikomik bir heybet kazandırmak için sıklıkla kullanılır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Deyim, sokak argosunda, gençlik jargonunda ve suç dünyasında (Fenya) bir kişinin kendi hatası veya talihsiz tesadüfler sonucu içinden çıkılması son derece zor, tehlikeli, kaotik ve rezil bir duruma düşmesini ifade etmek için kullanılır. Klasik Rusçadaki попасть в переделку (belaya bulaşmak) veya попасть в неприятное положение (hoş olmayan bir duruma düşmek) ifadelerinin en ağır, kaba ve ekspresif argo versiyonudur. Sovyet sonrası dönemde, sansürün kalkması ve sokak jargonunun popüler kültürle birleşmesiyle yaygınlaşmıştır. Kişinin tamamen çaresiz kaldığı, mecazi anlamda "göt olduğu" veya "yarrağı yediği" anlarda durumun vahametini vurgulamak için bu ifadeye başvurulur.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).